Çocuklarda ateş nasıl düşer? Evde yapılacaklar ve doktora gitme zamanı

Çocukta ateşi düşürmek için ilk yapılacaklar bol sıvı vermek, fazla giysiyi ve battaniyeyi almak, odayı ne sıcak ne soğuk tutmak. Soğuk su, buz ya da kolonyayla ovmak işe yaramaz, üstelik durumu kötüleştirebilir; 3 aydan küçük bebekte 38 derece ve üstü ise evde beklemeden doktora gitme nedenidir.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi’ne (NHS) göre küçük çocuklarda ateş çok sık görülüyor ve çoğunlukla 1 ila 4 gün içinde normale dönüyor. Ateş, vücudun öksürük ve soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlarla savaşırken verdiği doğal yanıt. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin MedlinePlus sayfası da aynı noktaya basıyor: amaç ateşi sıfırlamak değil, çocuğu rahatlatacak kadar düşürmek.

Bunu da okuyun: Zatürre aşısı kimlere öneriliyor? Prof. Dr. Kanmaz yanlış bilineni anlattı

Kaç derece ateş sayılır?

NHS, 38 derece ve üzerini yüksek ateş kabul ediyor. MedlinePlus ölçülen yere göre ayrı eşik veriyor: makattan 38, ağızdan 37,5, koltuk altından 37,2 derece. Ölçüm için dijital termometre kullanın; ucu koltuk altının tam ortasına yerleştirip kolu gövdeye bastırın ve cihazın kullanma kılavuzunda yazan süre kadar bekleyin. Banyodan yeni çıkmış ya da battaniyeye sarılmış çocukta sonuç kısa süreliğine yüksek çıkabilir; birkaç dakika bekleyip yeniden ölçün.

Çocuklarda ateş evde nasıl düşer?

• Sıvı verin. Su, çorba, emzirilen bebekte anne sütü. MedlinePlus küçük çocuklara fazla meyve suyu ve sporcu içeceği verilmemesini söylüyor.
• İnce giydirin. Tek kat hafif giysi ve uyurken ince bir örtü yeter. Titriyor diye üstünü kat kat örtmeyin.
• Odayı ılıman tutun. Oda sıcak ve havasızsa vantilatör yardımcı olabilir.
• Yemeye zorlamayın. Canı istiyorsa yesin.
• Gece de kontrol edin. NHS, çocuğa gece dahil düzenli bakılmasını ve iyileşene kadar evde tutulmasını öneriyor.

Çocuğunuz oynamak istiyor, yiyip içiyor, size gülümsüyor ve ten rengi normalse MedlinePlus’a göre hastalık büyük olasılıkla ciddi değil. Üç aylıktan büyük çocuklarda termometredeki rakam kadar çocuğun genel hâli de önemli.

Ilık duş, soğuk su, kolonya: Hangisi doğru?

Soğuk banyo, buz ve alkollü ovma konusunda tartışma yok: MedlinePlus üçünü de yasaklıyor. Bunlar cildi soğutuyor ama çocuğu titretiyor, titreme de vücudun iç sıcaklığını yükseltiyor.

Ilık suda kaynaklar ayrışıyor. NHS, çocuğu soymayı ya da süngerle silmeyi önermiyor. MedlinePlus ise ılık banyonun ateş düşürücüden sonra yapılırsa yardımcı olabileceğini, tek başına yapıldığında ateşin hemen geri çıkabileceğini yazıyor. Ortak nokta şu: çocuğu üşütecek hiçbir şey yapmayın.

Ateş düşürücü verirken nelere dikkat edilmeli?

Ateş düşürücü, çocuk huzursuz ve sıkıntılıysa gündeme gelir; her ateşte şart değil. Hangi ilacın hangi miktarda verileceği çocuğun yaşına ve kilosuna göre değişir, bunu doktorunuza ya da eczacınıza sorun. Kaynakların üzerinde durduğu uyarılar:

• 16 yaşından küçük çocuğa aspirin verilmez.
• 3 aydan küçük bebeğe doktora danışmadan ateş düşürücü verilmez.
• İki ayrı ateş düşürücüyü, bir sağlık çalışanı söylemedikçe dönüşümlü kullanmayın.
• Astımı, su çiçeği ya da sıvı kaybı olan çocukta bazı ateş düşürücüler sakıncalı olabilir; doktora sormadan vermeyin.

Ateş kaç olursa doktora gidilmeli?

Eşikler NHS ve MedlinePlus’ın listelerinden alındı. Ateş öksürükle birlikteyse çocuklarda öksürük, ağız içinde yara ve el ayakta döküntü varsa el ayak ağız hastalığı yazımız yol gösterebilir.

Hangi durumda 112 aranmalı?

Ateşli çocukta şunlardan biri varsa beklemeyin, 112’yi arayın:

• Ense sertliği ya da ışıktan rahatsız olma
• Üzerine bardak bastırıldığında solmayan döküntü
• İlk kez geçirilen havale (ateşli nöbet)
• Nefes almada zorlanma, hırıltı, çok hızlı soluma
• Dudaklarda, dilde ya da ciltte morarma, grileşme, belirgin solukluk
• Uyandırılamayacak kadar uykulu olma, bilinç bulanıklığı
• Susturulamayan ağlama, eller ve ayakların alışılmadık biçimde soğuk olması

Havale ve diş çıkarma hakkında iki not

Bazı çocuklar ateşle birlikte nöbet geçirir. MedlinePlus’a göre bu nöbetlerin çoğu kısa sürer, çocuğun sara hastası olduğu anlamına gelmez ve kalıcı zarar bırakmaz. Yine de ilk nöbette acil yardım çağırmak gerekir.

Diş çıkaran bebekte ateş hafif yükselebilir ama aynı kaynağa göre 37,8 dereceyi geçmez. Daha yüksek ateşi dişe bağlayıp geçiştirmeyin.

Kimler doktora danışmalı?

Kalp hastalığı, diyabet, orak hücreli anemi ya da kistik fibrozis gibi süreğen bir hastalığı olan, bağışıklığı baskılanmış, yakın zamanda aşı olmuş ya da yurt dışından dönmüş çocuklarda ateş çıktığında evde beklemeden doktora haber verin. Bir haftadır gidip gelen ateş, çok yüksek olmasa bile muayene gerektirir.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.