Bebeklerde sarılık ne zaman geçer? Çoğu bebekte 2 haftada kayboluyor

Yenidoğan sarılığı çoğu bebekte doğumdan 2-4 gün sonra belirginleşir ve yaklaşık 2 hafta içinde kendiliğinden geçer. İlk 24 saatte başlayan, giderek artan ya da bebeği uykulu ve isteksiz yapan sarılık ise bekletilmeden doktora gösterilmelidir.

Bebeklerde sarılık neden olur?

Sarılığın nedeni kanda biriken bilirubin. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin sağlık ansiklopedisi MedlinePlus’a göre bu sarı madde, vücut eski alyuvarları yenilerken ortaya çıkıyor; karaciğer onu parçalıyor ve dışkıyla atılıyor. Anne karnında bu işi plasenta görüyor. Doğumdan sonra görev bebeğin karaciğerine geçiyor, karaciğerin işi tam kıvamında yapması ise biraz zaman alıyor.

Bunu da okuyun: Türkiye’de her 8 bebekten biri prematüre doğuyor: 2024’te 121 bin bebek

MedlinePlus yenidoğanların çoğunda bir miktar sarılık olduğunu, buna fizyolojik sarılık dendiğini yazıyor. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de aynı noktayı vurguluyor: bebeklerin çoğunda sarılık başka bir hastalığın işareti değil.

Sarılık nasıl anlaşılır?

Ana belirti cildin ve gözlerin sararması. NHS’ye göre sarılık şuralarda fark edilebilir:

• Göz aklarında
• Ciltte; genellikle yüzde ve başta başlar, vücudun geri kalanına yayılabilir
• Dilin altında ya da yanakların iç yüzünde

MedlinePlus yayılma sırasını şöyle anlatıyor: sarılık yüzde başlıyor, sonra göğse, karna, bacaklara ve ayak tabanlarına iniyor. Sarı renk parlak ışıkta ya da gün ışığında daha kolay seçiliyor. Bebeğin burun ucuna ya da alnına parmakla hafifçe bastırmak da rengi görünür kılabiliyor. Koyu tenli bebeklerde sarılığı ciltten fark etmek daha zor; göz aklarına ve ağız içine bakmak gerekiyor.

Bebeklerde sarılık ne zaman geçer?

NHS’ye göre sarılık çoğu bebekte 3 günlükken en belirgin hâlini alıyor ve geçmesi genellikle 2 hafta kadar sürüyor. Süre, sarılığın türüne göre değişiyor:

MedlinePlus, emziren annelerin bebeklerinde görülen son iki türün de genellikle zararsız olduğunu belirtiyor. Erken doğan bebekler sarılığa zamanında doğanlardan daha yatkın; Türkiye’deki tabloyu prematüre doğum haberimizde yazmıştık.

Sarılığın ağır seyretmesine yol açabilen durumlar da var. İki kaynağın saydıkları arasında anne ile bebek arasındaki kan grubu uyuşmazlığı, enfeksiyonlar, zor doğumda saçlı deri altında oluşan kanama ve karaciğeri ya da safra yollarını etkileyen hastalıklar bulunuyor. Bunların ayrımını doktor yapıyor.

Evde ne yapılabilir?

Yapılacak en önemli şey bebeği sık beslemek. NHS günde 8 ila 12 kez beslemenin bebeğin daha çabuk toparlanmasına yardım edebileceğini, uykulu bebeğin beslenmek için uyandırılabileceğini söylüyor. MedlinePlus nedenini açıklıyor: sık beslenen bebek sık kaka yapıyor, bilirubin de dışkıyla atılıyor. Aynı kaynak, yenidoğana ek mama vermeden önce doktora danışılmasını istiyor.

Emzirmekte zorlanıyorsanız ya da bebeğin yeterince emdiğinden emin değilseniz bunu aile hekiminize ya da ebenize söyleyin.

Sarılık nasıl ölçülür, tedavi ne zaman gerekir?

Doğumdan sonraki ilk günlerde sağlık ekibi bebeği sarılık yönünden düzenli kontrol ediyor. Belirti görülürse bilirubin düzeyi ölçülüyor; ölçüm kan testiyle ya da cilde tutulan özel bir cihazla yapılıyor. MedlinePlus’a göre birçok hastane bütün bebeklerde bu ölçümü yaklaşık 24 saatlikken yapıyor.

Çoğu bebek tedaviye ihtiyaç duymuyor. Tedavi kararı bilirubinin düzeyine, ne hızla yükseldiğine, bebeğin kaç günlük olduğuna ve erken doğup doğmadığına göre veriliyor. Gerektiğinde uygulanan yöntem çoğunlukla fototerapi: bebeğin cildine özel bir ışık tutuluyor. NHS çoğu bebeğin yaklaşık 48 saat fototerapi aldığını yazıyor. Nadiren kan değişimi ya da damardan ilaç gerekiyor; ikisi de hastanede yapılıyor.

Kimler doktora danışmalı?

NHS’ye göre bebek 24 saatten büyükse ve şunlardan biri varsa aynı gün doktora ya da aile sağlığı merkezine başvurun:

• Bebekte sarılık olduğunu düşünüyorsunuz
• Sarılık tanısı kondu ama düzelmiyor ya da artıyor
• Çişi koyu sarı ya da kahverengi, kakası soluk, krem rengi (bezden bir örneği doktora göstermek için saklayın)

Sarılığı olan bebekte aşağıdakilerden biri varsa beklemeyin, 112’yi arayın ya da acil servise gidin:

• Bebek henüz 24 saatlik değil
• Her zamankinden uykulu, zor uyanıyor
• Emmiyor, beslenmiyor
• Gevşek ya da kaskatı; sıçrama, seğirme gibi hareketler yapıyor
• Ateşi 38 derece ya da üstünde, ya da 36 derece ve altında
• Bezi hiç ıslanmıyor
• Nefes almakta zorlanıyor, çok hızlı nefes alıyor

Yenidoğan dönemindeki bir başka sık soru için bebeklerde pişik nasıl geçer yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.