Çocuklarda öksürük nasıl geçer? Evde yapılabilecekler ve ilaç uyarısı

Çocuklarda soğuk algınlığına bağlı öksürük çoğu zaman ilaçsız, kendiliğinden geçer; bu sürede bol sıvı, tuzlu suyla burun yıkama ve serin buharlı nemlendirici çocuğu rahatlatabilir. Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), küçük çocuklarda reçetesiz öksürük ve soğuk algınlığı şuruplarının riskinin faydasından büyük olduğu konusunda uyarıyor.

Öksürük kulağa kötü gelse de vücudun işini yaptığının işaretidir. FDA’nın deyişiyle öksürük, soğuk algınlığının normal bir belirtisi ve hava yolundaki mukusu temizleyip akciğerleri korumaya yarıyor.

Bunu da okuyun: Yüksek doz grip aşısı, Alzheimer riskinin daha düşük olmasıyla ilişkili bulundu

Her öksürüğe müdahale gerekir mi?

AAP’nin ebeveynlere yönelik sitesi HealthyChildren.org’a göre öksürüğü ya da burnu tıkalı olan pek çok çocuk keyifli, oyununu oynuyor ve uykusunu alıyor. Böyle bir çocukta ilaca da ev yöntemine de çoğu zaman gerek yok. Kuruluş, belirtileri ancak çocuğu rahatsız ediyorsa, uykusunu bölüyorsa ya da öksürük gerçekten yorucu hale geldiyse hafifletmeyi öneriyor.

Evde neler yapılabilir?

• Bol sıvı: FDA, çocuğun yeterince sıvı almasını ve boğazı yumuşatmak için ılık içecekleri öneriyor. Küçük çocuklara sıcak içecek vermeyin; ılık yeter.
• Burun yıkama: Tuzlu su (serum fizyolojik) damla ya da spreyi kurumuş mukusu yumuşatır. Ardından çocuk burnunu siler ya da bebeklerde burun aspiratörüyle çekilir. AAP, emzirilen ya da biberonla beslenen bebeklerde bunun beslenmeden önce yapılmasını öneriyor. Burun açılınca geceleri arka boğaza akan mukus azalır, öksürük de genellikle hafifler.
• Serin buharlı nemlendirici: FDA’ya göre serin buhar burun tıkanıklığını azaltarak nefes almayı kolaylaştırıyor. Sıcak buharlı cihazlar ise burun içini şişirip nefes almayı zorlaştırabildiği için önerilmiyor; çocuğun ulaşabileceği yerde sıcak su buharı da yanık riski taşır.
• Bal (sadece 1 yaşından büyüklere): AAP, 1 yaş ve üzerindeki çocuklarda balın mukusu inceltip öksürüğü yumuşatabileceğini, araştırmalarda gece öksürüğünün sıklığını hazır şuruplardan daha iyi azalttığını aktarıyor. 1 yaşından küçük bebeğe ise bal hiç verilmez; fayda sağlamaz ve bebeklerde botulizm denen ciddi bir hastalığa yol açabilir. NHS de ballı limonun 1 yaş altına uygun olmadığını yazıyor.

Burun tıkanıklığı için ayrıntılı yöntemleri burun tıkanıklığı nasıl açılır yazımızda topladık.

Öksürük neden geceleri artar?

NHS’nin saydığı öksürük nedenlerinden biri, burnun arkasından boğaza süzülen mukus. Çocuk yatınca bu akıntı boğaza daha kolay iniyor ve öksürük gece artıyor gibi görünüyor. Bu yüzden yatmadan önce burnu temizlemek çoğu zaman gece öksürüğünü de hafifletiyor. Öksürükle birlikte ateş varsa AAP’nin hatırlattığı bir nokta var: Ateş vücudun enfeksiyonla savaşmasına yardım ediyor ve kuruluşa göre ancak çocuğu halsizleştiriyor ya da rahatsız ediyorsa düşürülmesi gerekiyor; bu genellikle 39 dereceye yaklaşmadan olmuyor.

Öksürük şurubu çocuklara verilir mi?

Reçetesiz öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları konusunda kurumların yaş sınırları şöyle:

FDA’nın iki önemli uyarısı daha var. Birincisi, bu ürünlerin çoğu birden fazla etken madde içeriyor; ateş düşürücüyle birlikte aynı maddeyi içeren bir soğuk algınlığı şurubu verilirse farkında olmadan fazla doz alınabiliyor. İkincisi, yetişkinler için üretilmiş ilaç çocuğa verilmemeli ve ölçü için mutfak kaşığı değil kutudan çıkan ölçek kullanılmalı. Hangi ilacın hangi miktarda verileceğini çocuğun doktoruna ya da eczacıya sorun.

FDA, ABD’de satılan homeopatik öksürük ürünlerinin de güvenlik ve etkinlik açısından onay almadığını, 4 yaş altındaki çocuklara verilmemesini istiyor. Antibiyotik ise öksürüğün çoğuna neden olan virüslere etki etmiyor; NHS, doktorların antibiyotiği yalnızca bakteriyel enfeksiyon gibi durumlarda yazdığını belirtiyor.

Kimler doktora danışmalı?

FDA, şu durumlarda doktorun aranmasını istiyor:

• 2 aylık ya da daha küçük bebekte 38 derece ve üzeri ateş
• Her yaşta çocukta 39 derece civarı ve üzeri ateş
• Zorlanarak nefes alma: Her nefeste burun kanatlarının açılması, hırıltı, hızlı soluma, nefes alırken kaburgaların belirginleşmesi
• Yememe, içmememe ve idrarın azalması gibi susuzluk belirtileri
• Aşırı huzursuzluk ya da aşırı uyku hâli
• Geçmeyen kulak ağrısı

NHS de üç haftayı aşan öksürükte doktora gidilmesini öneriyor. Daha önce yazdığımız öksürük nasıl geçer yazısında yetişkinler için uyarı işaretleri de var.

Çocuğunuz nefes almakta çok zorlanıyorsa, dudakları morarıyorsa, havale geçiriyorsa ya da ağır alerjik tepki belirtileri gösteriyorsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.