Basur belirtileri nelerdir? Parlak kırmızı kanama, kaşıntı ve şişlik

Basurun (hemoroid) en sık görülen belirtileri tuvaletten sonra fark edilen parlak kırmızı kan, makat çevresinde kaşıntı, ağrı ve ele gelen şişliktir. Şikâyetler çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden yatışır; ancak makattan gelen kan başka bağırsak hastalıklarının da işareti olabildiği için doktora gösterilmelidir.

Basur nedir?

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı NIDDK’nin tanımıyla hemoroid, makat çevresindeki ya da kalın bağırsağın son bölümündeki damarların şişmesi ve iltihaplanmasıdır. İki türü var: makat çevresinde deri altında oluşan dış basur ve makatın iç yüzeyinde oluşan iç basur. NIDDK’ye göre kadınlarda da erkeklerde de sık görülüyor; ABD’de yaklaşık her 20 kişiden birinde var ve 50 yaşını geçen yetişkinlerin yarısına yakını bu sorunu yaşıyor.

Bunu da okuyun: Çocuklarda kabızlık neden olur? Tuvaleti tutmak kısır döngüye dönüşebilir

Basur belirtileri nelerdir?

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) belirtileri şöyle sıralıyor:

• Dışkılamadan sonra parlak kırmızı kan
• Makatta kaşıntı
• Tuvaletten çıktıktan sonra hâlâ dışkılama ihtiyacı varmış hissi
• İç çamaşırında ya da tuvalet kâğıdında mukus (sümüksü akıntı)
• Makat çevresinde şişlikler
• Makat çevresinde ağrı

İç basur ile dış basur nasıl ayrılır?

Belirti, basurun türüne göre değişiyor. NIDDK’nin ayrımı şöyle:

Fazla ıkınmak, bölgeyi ovalamak ya da gereğinden çok temizlemek dış basurun şikâyetlerini artırabiliyor. NIDDK, dış basur belirtilerinin birçok kişide birkaç gün içinde geçtiğini belirtiyor.

Basur neden olur?

NHS kesin nedenin bilinmediğini yazıyor. İki kurumun saydığı, basuru kolaylaştıran durumlar ise ortak: kabızlık ya da uzun süren ishal, tuvalette ıkınmak, klozette uzun süre oturmak, liften fakir beslenme, sık sık ağır kaldırmak, gebelik, fazla kilo ve yaşın ilerlemesi. Yaş aldıkça makat ve rektumdaki destek dokusu zayıflıyor.

Evde neler yapılabilir?

NHS’nin önerileri dışkıyı yumuşak tutmaya ve bölgeyi rahatlatmaya dayanıyor:

• Bol sıvı için, lifli besinleri artırın. Kabızlık basurun baş tetikleyicisi; ayrıntısı kabızlık için ne iyi gelir yazımızda.
• Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin, ıkınmayın, klozette gereğinden uzun oturmayın.
• Kaşıntı ve ağrı için ılık suda oturun; havluya sarılmış buz torbası da rahatlatabilir.
• Bölgeyi temiz ve kuru tutun; kurularken ovalamayın, hafifçe bastırarak kurulayın.
• Kabızlığı artırabildiği için alkolü ve çay, kahve, kola gibi kafeinli içecekleri azaltın.

Bazı ağrı kesiciler kabızlığı artırabiliyor, bazıları da kanama varken uygun olmuyor. Bu yüzden krem ya da ağrı kesici kullanmadan önce eczacıya ya da doktora danışın.

Kimler doktora danışmalı?

NIDDK iki durumda doktora gidilmesini istiyor: evde bir hafta özen gösterilmesine rağmen şikâyet sürüyorsa ve makattan kanama varsa. Kanama basurda sık görülse de Crohn hastalığı, ülseratif kolit ya da kalın bağırsak ve rektum kanseri gibi hastalıkların da belirtisi olabiliyor; ayrımı ancak muayene yapar. Şikâyeti kötüleşenler, basuru sık tekrarlayanlar ve makat çevresinde kendisi için alışılmadık bir değişiklik fark edenler de randevu almalı.

NHS’ye göre şu durumlarda aynı gün doktora görünmek gerekiyor: yüksek ateş, üşüme-titreme ve genel hâlsizlik varsa, basurdan irin geliyorsa ya da ağrısız kanama oluyorsa.

Kanama durmuyorsa, çok miktarda kan ya da büyük pıhtılar geliyorsa veya ağrı dayanılmaz hâldeyse beklemeyin; 112’yi arayın ya da acil servise gidin.

Basur ilerlerse ne olur?

Çoğu basur sorun çıkarmadan geriliyor, ama NIDDK birkaç olası komplikasyon sayıyor. Dış basurun içinde kan pıhtısı oluşabiliyor; pıhtı çözüldükten sonra geride küçük bir deri fazlalığı kalabiliyor. Dış basurun üzerindeki yara enfeksiyon kapabiliyor. Dışarı sarkan iç basurun kan akışı makat kaslarının sıkmasıyla kesilebiliyor; buna boğulmuş hemoroid deniyor.

Hastanede hangi yöntemler uygulanıyor?

Evde alınan önlemler yetmezse doktor hastanede yapılan işlemleri önerebilir. NHS’nin saydığı ameliyatsız yöntemler arasında basurun dibine lastik bant takılması (bant ligasyonu), basuru küçülten sıvı enjeksiyonu (skleroterapi) ve kızılötesi ışıkla basurun kan akışının kesilmesi var; bu işlemlerde hasta uyanık oluyor ve çoğu zaman aynı gün evine dönüyor. Bunlar işe yaramazsa ya da basur büyükse ameliyat gündeme geliyor. NHS, tedavinin basurun yeniden çıkmasını her zaman önlemediğini de not ediyor.

Uzun süren kanama kansızlığa yol açabiliyor. Hâlsizlik ve solukluk eşlik ediyorsa kansızlık belirtileri yazımıza da göz atın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.