Vücut kitle indeksi obezite tanısında yanıltabiliyor: 844 bin kişilik veri

King’s College London’ın öncülük ettiği uluslararası bir çalışma, obezite tanısında yalnızca vücut kitle indeksine (VKİ) bakmanın bazı kişileri gözden kaçırdığını, bazılarını da yanlış yere koyduğunu gösterdi. Bulgular 11 Kasım Çarşamba günü Nature dergisinde yayımlandı.

Araştırmacılar Çin, Birleşik Krallık, ABD ve İspanya’dan 844 bin 108 yetişkinin sağlık verilerini inceledi. Yalnızca boy ve kiloyla hesaplanan VKİ, katılımcıların yüzde 8,6’sında obezite düzeyindeki vücut yağını yakalayamadı; yüzde 3,1’ini ise yanlış biçimde obez saydı. Hesaba bel çevresi ve bel-boy oranı eklendiğinde bu hatalar azaldı. VKİ, yağın miktarını ya da vücudun neresinde toplandığını doğrudan göstermiyor.

Bunu da okuyun: Zayıflama iğnesi yarışı insülin arzını riske atabilir: Vakıftan uyarı

Klinik ve preklinik obezite ayrımı

Çalışma, Ocak 2025’te The Lancet Diabetes & Endocrinology’de yayımlanan komisyon raporundaki yeni tanı çerçevesini sınadı. O çerçeve obeziteyi ikiye ayırıyor: fazla yağın organ işlevlerini ya da günlük yaşamı bozduğu klinik obezite ve riskin arttığı ama vücut işlevlerinin korunduğu preklinik obezite.

Sonuçlara göre klinik obezite, tüm obezite vakalarının yüzde 23 ila 31’ini oluşturuyor ve ölüm riskinde belirgin biçimde daha yüksek bir artışla ilişkili bulundu. Preklinik obezitede risk artışı daha sınırlı kaldı. Başlangıçta preklinik gruba giren kişilerin büyük bölümü, incelenen gruba göre yüzde 77 ile 91’i, 10 yıllık takipte klinik obeziteye ilerlemedi.

Çalışmanın kıdemli yazarı, King’s College London Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Bölümü Başkanı Prof. Francesco Rubino şöyle dedi: “Vücut kitle indeksi tek başına, bir kişinin halihazırda hasta mı yoksa hastalık riski altında mı olduğunu ya da ne tür bir bakıma ihtiyaç duyduğunu bize söyleyemez.” Rubino, preklinik obezitenin kendiliğinden hastalık gibi tedavi edilmemesi gerektiğini ama zararsız da sayılamayacağını belirtti.

İlk yazar, Wuhan’daki Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden Prof. An Pan, farkın değişik ülkelerde ve etnik gruplarda tutarlı görüldüğünü söyledi.

Bu, insanların sağlık kayıtlarına dayanan tek bir gözlem çalışması; tanı ölçütlerinin değişip değişmeyeceğine sağlık kurumları karar verecek. Kilonuz ya da bel çevrenizle ilgili soru işaretiniz varsa değerlendirmeyi hekim yapar. Bel çevresinin neden önemsendiğini göbek yağı yazımızda anlatmıştık.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.