Baş ağrısı nasıl geçer? Evde yapılabilecekler ve acil uyarı işaretleri

Baş ağrılarının çoğu kendiliğinden geçer ve ciddi bir hastalığın işareti değildir. İngiltere’nin sağlık servisi NHS’ye göre bol su içmek, dinlenmek, öğün atlamamak ve ekrana uzun süre bakmamak ağrının hafiflemesine yardım eder; ani başlayan çok şiddetli ağrı ya da konuşma bozukluğu, uyuşma gibi belirtiler varsa beklemeden 112 aranmalı.

NHS, baş ağrısının yarım saatle birkaç saat arasında sürebileceğini, bazen birkaç gün devam edebileceğini yazıyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verisine göre 2021’de dünyada yaklaşık 3,1 milyar kişi, yani nüfusun yüzde 40’ı baş ağrısı bozukluğu yaşadı. Yani yalnız değilsiniz; ama ağrının nereden geldiğini anlamak, neyin işe yarayacağını da belirliyor.

Bunu da okuyun: Boğaz ağrısı neden olur, ne iyi gelir? Evde yapılabilecekler ve uyarılar

Baş ağrısı neden olur?

NHS’nin listesindeki en sık nedenler gündelik şeyler: soğuk algınlığı ya da grip, fazla alkol, göz bozukluğu, öğün atlamak, yeterince sıvı almamak, adet dönemi ya da menopozdaki hormon değişimi. Listede şaşırtıcı bir madde de var: fazla ağrı kesici kullanmak.

MedlinePlus’a göre en yaygın tür gerilim tipi baş ağrısı. Omuz, boyun, saçlı deri ve çenedeki kasların gerilmesiyle ilişkili; genellikle başın iki yanında, arkadan öne doğru yayılan, sıkıştıran bir bant gibi hissediliyor. Stres, uzun süre bilgisayar başında aynı pozisyonda kalmak tetikleyebiliyor.

Evde ne yapılabilir?

NHS ve MedlinePlus’ın önerileri birbirine yakın:

• Bol su için; kustuysanız sıvı kaybını yerine koymak daha da önemli.
• Sessiz, karanlık bir odada uzanın, alnınıza serin bir bez koyun.
• Öğün atlamayın, canınız bir şey yemek istemese bile hafif bir şey yiyin.
• Her zamankinden uzun uyumayın; NHS’ye göre fazla uyku ağrıyı artırabiliyor.
• Telefona ve bilgisayara uzun süre bakmaya ara verin.
• Ağrı geçene kadar alkolden uzak durun.
• Bildiğiniz bir gevşeme yöntemi varsa deneyin; stres ağrıyı kötüleştiriyor.

Grip ya da soğuk algınlığıyla gelen baş ağrısında dinlenmek işin yarısı. Ateşiniz varsa ya da kendinizi işe gidecek kadar iyi hissetmiyorsanız evde kalmak hem size hem çevrenize iyi gelir. Uyku düzeniniz bozuksa uykusuzluğun nedenleri ve NHS’nin önerdiği uyku düzeni yazımıza da göz atabilirsiniz.

Ağrı kesici sık kullanılırsa ne olur?

Burada bir tuzak var. Sık sık ağrı kesici almak, “ilaç aşırı kullanımı baş ağrısı” denen, sürekli geri dönen bir ağrıya yol açabiliyor. DSÖ bunu ikincil baş ağrıları arasında en yaygın olanı olarak tanımlıyor; genellikle sabah uyanınca en kötü hâlinde oluyor. MedlinePlus, haftada 3 gün ya da daha sık ağrı kesici kullananların bunu doktoruyla konuşmasını öneriyor. Hangi ilacı ne kadar kullanacağınıza doktorunuz ya da eczacınız karar vermeli.

Migren ve küme baş ağrısı nasıl ayrılır?

DSÖ, migrenin alkol, uyku düzensizliği ve bazı yiyeceklerle tetiklenebildiğini yazıyor. MedlinePlus örnek olarak çikolatayı, bazı peynirleri ve kafein yoksunluğunu sayıyor. Küme baş ağrısı daha nadir: DSÖ’ye göre bin yetişkinden birinden azını etkiliyor ve erkeklerde altı kat daha sık görülüyor.

Baş ağrısı günlüğü neden işe yarar?

Ağrınız sık tekrarlıyorsa bir defter ya da telefonunuzdaki not uygulaması işinizi görür. MedlinePlus her ağrıda şunları yazmayı öneriyor: ağrının başladığı gün ve saat, son 24 saatte ne yiyip içtiğiniz, kaç saat uyuduğunuz, ağrıdan hemen önce ne yaptığınız ve nerede olduğunuz, ağrının ne kadar sürdüğü ve neyle geçtiği. Birkaç hafta sonra deftere baktığınızda, mesela her öğün atladığınız gün ağrının geldiğini görebilirsiniz. Doktora giderken bu notları yanınıza almak da teşhisi kolaylaştırır.

Hangi belirtide 112 aranmalı?

NHS ve MedlinePlus, baş ağrısıyla birlikte şu durumlardan biri varsa hemen acil yardım istenmesini söylüyor:

• Ağrı aniden, patlar gibi başladıysa ve hayatınızda yaşadığınız en kötü ağrıysa,
• Konuşmada zorlanma, yüzde ya da vücutta uyuşma veya güçsüzlük, denge kaybı, kafa karışıklığı varsa,
• Görme kaybı varsa ya da kişi nöbet geçirdiyse,
• Son 3 ay içinde düşme ya da kaza gibi bir kafa travması olduysa,
• Çok yüksek ateş, ense sertliği ve ışıktan rahatsız olma birlikte görülüyorsa,
• Ciltte, üzerine bardak bastırınca solmayan döküntü varsa.

NHS böyle bir durumda hastaneye kendiniz araba kullanarak gitmemenizi de ekliyor.

Kimler doktora danışmalı?

Acil olmasa da şu durumlarda doktora görünmek gerekiyor: evde denedikleriniz işe yaramıyor ya da ağrı kötüleşiyorsa, sık sık baş ağrısı çekiyorsanız, ağrı öksürünce, hapşırınca, eğilince ya da egzersizle artıyorsa, ağrıya kusma veya görme sorunu eşlik ediyorsa, yemek yerken çene ağrısı ya da şakakta hassasiyet varsa. MedlinePlus, özellikle 50 yaşından sonra ilk kez baş ağrısı başlayanların, kanser öyküsü olanların ve bağışıklığı zayıflamış kişilerin de kontrol yaptırmasını öneriyor. Çocuğunuzun baş ağrısı giderek artıyor ya da onu gece uykusundan uyandırıyorsa yine doktora başvurun.

MedlinePlus, nadir görülen ciddi nedenler arasında çok yüksek tansiyonu ve karbonmonoksit zehirlenmesini de sayıyor; sobalı evlerde baş ağrısı birden fazla kişide aynı anda başladıysa ortamı hemen terk edip 112’yi arayın. Tansiyonunuz yüksek seyrediyorsa tansiyonu düşürmek için DSÖ ve NHS önerileri yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.