Boğaz ağrısı neden olur, ne iyi gelir? Evde yapılabilecekler ve uyarılar

Boğaz ağrısının en sık nedeni nezle ve grip yapan virüsler; çoğu bir hafta içinde kendiliğinden geçer. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ile İngiltere’nin sağlık servisi NHS’ye göre bol sıvı, dinlenme ve ılık tuzlu suyla gargara gibi basit adımlar şikâyeti hafifletir; yutkunamama ya da nefes almakta zorlanma varsa durum acildir.

Kasım geldi, kaloriferler yandı, sabahları boğaz kuru kuru gıcıklanıyor. Peki bu sıradan bir nezlenin başlangıcı mı, yoksa doktora gösterilmesi gereken bir enfeksiyon mu? Aşağıda nedenleri, evde yapılabilecekleri ve tehlike işaretlerini derledik.

Bunu da okuyun: Grip ile soğuk algınlığı arasındaki fark nedir? Belirtiler nasıl ayrılır

Boğaz ağrısı neden olur?

NHS’ye göre boğaz ağrısı çoğunlukla soğuk algınlığı ya da grip gibi viral enfeksiyonlardan veya sigaradan kaynaklanıyor; bakteri kaynaklı olanlar daha seyrek. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin sağlık sitesi MedlinePlus da en sık nedenin nezle ve grip olduğunu, bunun dışında başka nedenlerin de bulunduğunu yazıyor. CDC’nin listesinde alerjiler ve diğer üst solunum yolu hastalıkları da var.

NHS’nin saydığı olası nedenlerden bazıları:

• Larenjit (ses tellerinin bulunduğu gırtlağın iltihabı)
• Bademcik iltihabı (tonsillit)
• Streptokok bakterisinin yaptığı boğaz enfeksiyonu
• Öpücük hastalığı olarak da bilinen enfeksiyöz mononükleoz

CDC, virüs kaynaklı boğaz ağrısıyla A grubu streptokok bakterisinin yaptığı enfeksiyonun benzer belirtiler verebildiğini, ayrımı muayenenin ve gerekirse boğazdan alınan sürüntü testinin yapacağını belirtiyor.

Boğaz ağrısının belirtileri

NHS’ye göre boğaz ağrısında şunlar görülebilir: özellikle yutkunurken artan ağrı, kuru ve kaşıntılı bir boğaz, ağzın arka tarafında kızarıklık, ağız kokusu, hafif öksürük ve boyundaki bezlerde şişlik. Çocuklarda bunlara ateş ve durgunluk eşlik edebilir.

Boğaz ağrısına ne iyi gelir?

NHS, ağrıyı yatıştırmak ve süresini kısaltmak için evde şunları öneriyor:

• Ilık tuzlu suyla gargara: Bir bardak ılık suda yarım çay kaşığı tuz eritilir, gargara yapılır ve tükürülür, yutulmaz. Çocuklar için uygun değil.
• Bol su içmek
• Serin ya da yumuşak yiyecekler yemek
• Sigaradan ve dumanlı ortamlardan uzak durmak
• Buz küpü ya da sert şeker emmek: Küçük çocuklara boğulma riski yüzünden küçük ve sert şeyler verilmemeli.
• Dinlenmek

NHS’nin soğuk algınlığı sayfası, boğazı rahatlatmak için sıcak limonlu ballı içeceği de anıyor; ancak 1 yaşından küçük bebeklere bal verilmemeli. Eczanede reçetesiz satılan pastil ve spreyler de var, ama her ilaç herkese uygun değil: hamileler, çocuklar ve kronik hastalığı olanlar kullanmadan önce eczacıya ya da doktora danışmalı. CDC de çocuklara aspirin verilmemesi ve çocuk ilaçlarında dozun yaşa ve kiloya göre doktordan sorulması gerektiğini hatırlatıyor.

Boğaz ağrısında antibiyotik gerekir mi?

Çoğu zaman hayır. CDC’ye göre ağrı bir virüsten kaynaklanıyorsa antibiyotik işe yaramaz; gerekmediği hâlde kullanılan antibiyotik fayda sağlamadığı gibi döküntüden ciddi alerjik reaksiyona, ilaca dirençli enfeksiyonlara kadar yan etkilere yol açabilir. NHS de antibiyotiğin ancak bakteriyel enfeksiyon şüphesi olduğunda verildiğini belirtiyor. Evde kalmış eski bir kutudan antibiyotik başlamak bu yüzden iyi bir fikir değil; karar doktorun.

Boğaz ağrısı kaç günde geçer?

Hem NHS hem CDC, boğaz ağrılarının çoğunun bir hafta içinde kendiliğinden geçtiğini yazıyor. Bir haftayı aşan, sık tekrarlayan ya da giderek kötüleşen ağrı ise muayene gerektirir.

Boğaz ağrısının yanında ani ateş ve yoğun halsizlik varsa grip ihtimali de akla gelir; farkları grip aşısı rehberimizde ve sağlık bölümümüzdeki grip-nezle karşılaştırmamızda bulabilirsiniz. Ağrıya baş ağrısı da eşlik ediyorsa baş ağrısı yazımız işinize yarayabilir.

Boğaz ağrısından korunmak mümkün mü?

Nedenlerin çoğu bulaşıcı virüsler olduğu için korunma yolu da nezle ve gripteki gibi. NHS, ellerin sık sık ılık su ve sabunla yıkanmasını, hasta biriyle havlu, bardak, oyuncak gibi eşyaların paylaşılmamasını ve virüse temas etmiş olabilecek ellerle göz ve burna dokunulmamasını öneriyor. Siz hastaysanız öksürürken mendil kullanmak ve mendili hemen çöpe atmak çevrenizdekileri korur.

Kimler doktora danışmalı?

NHS’ye göre şu durumlarda doktora gidilmeli:

• Boğaz ağrısı bir hafta içinde düzelmiyorsa
• Sık sık boğaz ağrısı yaşıyorsanız
• 5 yaşından küçük bir çocukta boğaz ağrısı varsa
• Ağızda ya da boyunda şişlik, 3 haftadan uzun süren ağız yarası gibi belirtiler eşlik ediyorsa
• Ateş çok yüksekse, üşüme ve titreme varsa
• Her zamankinden az ya da koyu renkli, keskin kokulu idrar gibi sıvı kaybı belirtileri varsa
• Diyabet ya da kemoterapi gibi nedenlerle bağışıklığınız zayıfsa

Nefes almakta zorlanıyorsanız, yutkunamıyorsanız, salyanız akıyorsa (yutkunamamanın işareti olabilir), nefes alırken ince ve tiz bir ses çıkıyorsa ya da belirtiler hızla ağırlaşıyorsa beklemeden 112’yi arayın.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.