Bademcik iltihabı belirtileri nelerdir? Boğaz ağrısı, ateş ve beyaz lekeler

Bademcik iltihabının en belirgin işareti, yutkunurken artan boğaz ağrısı ve boğazın iki yanındaki bademciklerin kızarıp şişmesi. Buna çoğu zaman ateş, öksürük, baş ağrısı ve halsizlik eşlik ediyor; bademcik üzerinde beyaz lekeler ya da iltihaplı noktalar da görülebiliyor.

Tıpta tonsillit denen bu durum, İngiltere’nin ulusal sağlık servisi NHS’ye göre ağır bir soğuk algınlığı ya da grip gibi hissettiriyor. En sık çocuklarda görülüyor ama ergenler ve yetişkinler de geçirebiliyor.

Bunu da okuyun: Kızıl hastalığı belirtileri nelerdir? Zımpara gibi döküntü ve çilek dil

Bademcik iltihabı belirtileri

NHS’nin çocuk ve yetişkinler için sıraladığı yaygın belirtiler şunlar:

• Boğaz ağrısı
• Yutkunmada zorlanma
• Yüksek ateş
• Öksürük
• Baş ağrısı
• Mide bulantısı ve kusma
• Kulak ağrısı
• Yorgunluk

Bazı kişilerde tablo daha ağır seyrediyor: boynun yan tarafında elle fark edilen, ağrılı şişlik (lenf bezleri), bademciklerin üzerinde iltihaplı noktalar ya da beyaz plaklar ve ağız kokusu. Kendini anlatamayan küçük çocuklarda ise huysuzluk, yemek istememe ve salya akması gibi dolaylı işaretlere dikkat etmek gerekiyor.

Bademcik taşından ve sıradan boğaz ağrısından farkı

Bademcik iltihabı ile bademcik taşı sık karıştırılıyor. Taş, bademcik çukurlarında biriken küçük, sarı-beyaz sertleşmeler; çoğu zaman ateş yapmıyor ve asıl şikâyet ağız kokusu oluyor. Ayrıntısını bademcik taşı neden olur yazımızda anlattık. Boğaz ağrısının başka pek çok nedeni de var; bademciklerde belirgin şişlik yoksa boğaz ağrısı neden olur rehberimize bakabilirsiniz.

Neden olur, bulaşıcı mı?

Vakaların çoğunun arkasında soğuk algınlığına yol açan türden yaygın virüsler var. Bir kısmında ise bakteri sorumlu; Mayo Clinic’e göre en sık bakteri, “beta” diye de bilinen A grubu streptokok. Mayo Clinic bademciklerin ağızdan giren mikroplara karşı ilk savunma hattı olduğunu, bu yüzden enfeksiyona açık olduklarını hatırlatıyor. Bademciklerin bu bağışıklık görevi ergenlikten sonra azalıyor; yetişkinlerde daha seyrek görülmesinin bir nedeni bu olabilir.

Bademcik iltihabının kendisi bulaşıcı sayılmıyor, ama ona yol açan grip ve soğuk algınlığı gibi enfeksiyonlar kolayca bulaşıyor. Ateşi olan ya da kendini günlük işlerini yapamayacak kadar kötü hisseden kişinin iyileşene kadar evde kalması, öksürürken mendil kullanıp hemen atması ve ellerini sık yıkaması öneriliyor.

Kaç gün sürer?

NHS’ye göre belirtiler genellikle 3-4 günde geçiyor, bazen daha uzun sürebiliyor. Çoğu kişide kendiliğinden düzeliyor. Bu sürede bol dinlenmek, boğazı rahatlatan serin içecekler içmek işe yarıyor. Büyük çocuk ve yetişkinler ılık tuzlu suyla gargara yapabilir; küçük çocuklara tuzlu su gargarası önerilmiyor. Ağrı kesici kullanmadan önce eczacıya ya da doktora danışın; 16 yaşından küçüklere aspirin verilmemesi gerektiğini de unutmayın.

Doktor nasıl anlar, antibiyotik gerekir mi?

Doktor genellikle şikâyetleri dinleyip boğaza bakarak tanı koyuyor. Gerekirse boğazdan pamuklu çubukla sürüntü alınarak bakteri olup olmadığına bakılıyor; belirtiler çok ağırsa ya da geçmiyorsa kan tahlili istenebiliyor. Virüse bağlı bademcik iltihabında antibiyotik işe yaramıyor. Bakteriyel olduğu anlaşılırsa doktor antibiyotik yazabiliyor ve bu durumda kutunun yarısında bırakmamak önemli: Mayo Clinic, A grubu streptokok kaynaklı enfeksiyonun tedavisi yarım kalırsa nadir de olsa ciddi sorunların riskinin arttığını belirtiyor.

Bademcik ameliyatı eskisi kadar sık yapılmıyor. NHS’ye göre bademciklerin alınması çok nadiren gerekiyor ve genellikle sık tekrarlayan, ağır bademcik iltihabında düşünülüyor.

Eczacı ne önerebilir?

Hafif seyreden bademcik iltihabında ilk durak eczane olabilir. NHS, eczacının boğazı uyuşturan ya da ağrıyı hafifleten pastiller ve antiseptik solüsyonlar önerebileceğini, boğaz spreylerinin ise işe yaradığına dair kanıtın az olduğunu belirtiyor. Hangi ürünün size uygun olduğuna eczacı karar verir; çocuklar, hamileler ve düzenli ilaç kullananlar bunu mutlaka söylemeli.

Kimler doktora danışmalı?

• Belirtileri bir haftada geçmeyenler
• Boğaz enfeksiyonunu sık sık geçirenler
• Bademciklerinde iltihaplı noktalar görenler
• Boğaz ağrısı yemek yemeyi ve su içmeyi zorlaştıracak kadar şiddetli olanlar
• Yüksek ateşi düşmeyen ya da sıvı almakta zorlanan küçük çocuklar

Ne zaman 112 aranmalı?

Bademcik iltihabının komplikasyonları nadir. Ancak bademcik ile boğaz duvarı arasında iltihap toplanabiliyor; buna peritonsiller apse deniyor. Şu belirtilerden biri varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın ya da acile gidin; kendiniz araç kullanmayın:

• Hızla kötüleşen şiddetli boğaz ağrısı
• Ağız ve boğaz içinde şişlik
• Konuşmakta zorlanma
• Hiç yutkunamama
• Nefes almakta güçlük
• Ağzı açmakta zorlanma

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.