Lyme hastalığında yeni ipucu: Meşe palamudu bolluğu keneleri artırıyor
35 yıllık Lyme araştırması: Meşe palamudu bol olan yıldan iki yıl sonra kene sayısı artıyor, belirleyici olan geyik değil fare. Lyme hastalığı nedir?
ABD’de 35 yılı aşkın süredir yürütülen bir araştırma, kene kaynaklı Lyme hastalığının riskini önceden kestirmek için ilginç bir işaret buldu: meşe palamudu. Ağaçların olağandışı bol palamut verdiği yıldan iki yıl sonra, hastalığı en çok bulaştıran genç kenelerin sayısı artıyor.
Çalışma, New York eyaletindeki Cary Ekosistem Araştırmaları Enstitüsü’nün yaklaşık 800 hektarlık orman arazisinde toplanan verilere dayanıyor ve hakemli dergi Proceedings of the National Academy of Sciences’ta (PNAS) yayımlandı. Ekip; kene, fare, meşe ağacı, avcı hayvanlar ve hava koşulları arasındaki ilişkiyi onlarca yıl boyunca izledi.
Bunu da okuyun: Waymo robotaksileri yazılım güncellemesine rağmen okul servisini geçmeye devam etti
Zincir palamutla başlıyor
Meşeler bazı yıllarda topluca, alışılmışın çok üstünde palamut döküyor. Bol yiyecek bulan beyaz ayaklı fareler ertesi yıl çoğalıyor. Fareler hem kene larvaları için iyi bir besin kaynağı hem de Lyme’a yol açan Borrelia burgdorferi bakterisini larvalara kolayca geçiriyor. Fare nüfusunun yüksek olduğu yılların ardından gelen yıl, genç kene (nimf) sayısı yaklaşık yüzde 40 artıyor.
Araştırma, uzun süre suçlu gibi görülen geyikleri ise büyük ölçüde akladı. Geyik sayısıyla genç kene sayısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki çıkmadı. Ekibin lideri hastalık ekoloğu Richard Ostfeld, kısa dönemli verilerde zayıf bir bağ gördüklerini ama bütün veri setinde bunun kaybolduğunu söylüyor. Bir başka bulgu da şu: Farelerin çoğalması kene sayısını artırsa da bakteri taşıyan kenelerin oranını her zaman yükseltmiyor.
Bu bir ekoloji araştırması ve ABD’deki tek bir ormana ait; sonuçlar Türkiye’deki kene türlerine ya da Kırım-Kongo kanamalı ateşine doğrudan uyarlanamaz. Araştırmacılar, fare ve palamut takibinin kene yoğun dönemleri için erken uyarı aracı olabileceğini düşünüyor.
Lyme hastalığı nedir?
Lyme, enfekte kenenin ısırığıyla bulaşan bakteriyel bir hastalık; ABD’de her yıl yaklaşık 500 bin kişiye tanı konuyor. Antibiyotikle tedavi edilebiliyor, tedavi edilmezse eklemleri, kalbi ve sinir sistemini etkileyebiliyor.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.
Kaynak: ScienceDaily, Cary Ekosistem Araştırmaları Enstitüsü / PNAS
Haberlerimizi Google'da önce gör
Gündemde Olan'ı tercih ettiğin kaynaklara ekle, aramalarda haberlerimiz öne çıksın.
