Son dakika‘Fiyat hatası’ deyip siparişi iptal eden şirkete 1 milyon 83 bin lira ceza

Sahte alışveriş sitesi nasıl anlaşılır? Black Friday öncesi ETBİS kontrolü

Sahte alışveriş sitesi nasıl anlaşılır? Adres çubuğu, ETBİS kaydı, piyasanın çok altındaki fiyat ve havale isteği. Black Friday öncesi kontrol listesi.

3 dk okuma
Sahte alışveriş sitesi nasıl anlaşılır? Black Friday öncesi ETBİS kontrolü
Fotoğraf: Temsili: Shixart1985 / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
Kısaca
  • Sahte siteyi ele veren ilk işaret, piyasa değerinin çok altında fiyat ve kartla değil doğrudan banka hesabına para gönderme isteğidir.
  • Türkiye'de internetten satış yapan işletmeler faaliyete başlamadan önce Ticaret Bakanlığı'nın ETBİS sistemine kayıt olmak zorunda.
  • Dolandırılırsanız Bakanlık emniyete ya da savcılığa başvurmayı, bankayı aramayı ve e-posta ile sosyal medya şifrelerini değiştirmeyi öneriyor.

Sahte alışveriş sitesini çoğu zaman iki şey ele verir: ürün piyasa fiyatının çok altında satılıyordur ve ödeme sırasında kart yerine doğrudan banka hesabına havale istenir. Bunlara ek olarak sitenin adresini harf harf okumak ve Ticaret Bakanlığı’nın Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’nde (ETBİS) kaydını aramak, birkaç dakikada büyük bir kayıptan kurtarabilir.

Konu bu hafta daha da önemli: Black Friday 27 Kasım Cuma günü ve indirim reklamlarının arasına kopya siteler de karışıyor. Ticaret Bakanlığı da dijital mecralarda alışveriş arttıkça dolandırıcılık yöntemlerinin çeşitlendiğini söyleyip vatandaşları uyarmıştı.

Bunu da okuyun: ‘Fiyat hatası’ deyip siparişi iptal eden şirkete 1 milyon 83 bin lira ceza

Sahte site nasıl anlaşılır? 7 işaret

İşaret Ne yapmalı?
Fiyat piyasanın çok altında (özellikle telefon ve markalı elektronik) Aynı ürünü bilinen birkaç mağazada karşılaştırın. Bakanlık bu tür ilanlara karşı temkinli olunmasını istiyor.
Kart yerine IBAN’a havale ya da EFT isteniyor Güvenli ödeme yöntemi dışında doğrudan banka hesabına para göndermeyin.
Adres tanıdık markaya benziyor ama bir harfi farklı Reklamdaki ya da mesajdaki bağlantıya tıklamak yerine markanın adresini kendiniz yazın.
Site ETBİS’te kayıtlı görünmüyor eticaret.gov.tr’deki kayıtlı site sorgulamasından alan adını arayın.
“Son 10 dakika”, “hakkınız yanacak” gibi acele ettiren uyarılar Durun. İşlem yapılmazsa hak kaybı olacağı uyarısı kimlik avının bilinen kalıbı.
İletişim bilgisi yok ya da yalnız bir mesajlaşma numarası var Satıcının resmî olarak kayıtlı olup olmadığını ve iletişim bilgilerinin çalışıp çalışmadığını kontrol edin.
Çekiliş, ödül, sıfır faizli kredi vaadi Banka ya da ünlü marka logosu taşısa bile kaynağı belirsiz bağlantıya tıklamayın, dosya indirmeyin.

ETBİS kaydı nasıl kontrol edilir?

İnternet üzerinden sözleşme yapılmasını ya da sipariş verilmesini sağlayan işletmelerin, satışa başlamadan önce ETBİS’e kayıt olması kanunen zorunlu. Kayıtlı işletmelerin bilgileri Bakanlığın eticaret.gov.tr adresinde ilan ediliyor; Bakanlık bu listeyle internet adresi, ticaret unvanı ve MERSİS numarası gibi bilgilere kolayca ulaşılmasını ve dolandırılma riskinin azalmasını hedeflediğini söylüyor.

Yapmanız gereken basit: eticaret.gov.tr’ye girip kayıtlı siteler bölümünde alışveriş yapacağınız sitenin alan adını aratın. Çıkan unvanı sitenin alt kısmında yazan şirket adıyla karşılaştırın. Kayıt çıkmıyorsa ya da unvanlar birbirini tutmuyorsa o siteden alışveriş yapmayın.

Gerçek bir e-ticaret işletmesi için bu kayıt zor bir iş de değil: ETBİS’e kayıt ücretsiz, Bakanlığa evrak gönderilmesi gerekmiyor, tüm işlem e-Devlet üzerinden yapılıyor. Kayıtta tacirler MERSİS ve vergi kimlik numarasını, esnaf ve sanatkârlar T.C. kimlik ve vergi kimlik numarasını, satış yapılan alan adını ve mobil uygulamayı bildiriyor. Bu yüzden büyük indirim vaat edip hiçbir resmî kaydı bulunmayan bir site, ilk elenmesi gereken adaydır.

Bir not: Bazı siteler “güven damgası” taşır. Bu, Bakanlığın belirlediği asgari güvenlik ve hizmet standartlarını karşılayan işletmeye verilen elektronik bir işaret, ama zorunlu değil. Yani damgası olmayan her site sahte sayılmaz; kayıt kontrolü yine de ilk adım.

Sosyal medya ilanlarında nelere dikkat etmeli?

Bakanlığa gelen son şikâyetler büyük ölçüde sosyal medyada giyim, ayakkabı, elektrikli ev eşyası satışı ya da bungalov rezervasyonu adıyla açılan hesaplardan geliyor: Para gönderiliyor, ürün ya da konaklama gelmiyor, iade için satıcıya ulaşılamıyor. Instagram ya da başka bir uygulamada gördüğünüz bir ilanda ödeme için “DM’den IBAN atalım” deniyorsa, iş orada bitmeli.

Banka, kargo şirketi ya da ünlü marka adına gelen SMS ve e-postalarda da gönderici adresine bakın. Resmî kurum adı taşıyan bir iletide, doğrulamadan işlem yapmayın; şifre ve kart bilgisini hiçbir bağlantıya girmeyin. Hesaplarınızda iki aşamalı doğrulamayı açmak da Bakanlığın önerileri arasında.

Dolandırıldıysanız ne yapmalı?

Ticaret Bakanlığı mağdur olanlara şu sırayı öneriyor:

  • Emniyet birimlerine ya da savcılığa başvurun. Bu tür eylemler Türk Ceza Kanunu kapsamında suç.
  • Hemen bankanızı arayın ve hesap güvenliği için gerekli önlemleri aldırın.
  • E-posta ve sosyal medya şifrelerinizi değiştirin.

Satıcı gerçek ama ürün gelmedi, bozuk geldi ya da iade kabul edilmiyorsa yol farklı: Parasal sınırlar içinde tüketici hakem heyetine, daha yüksek tutarlarda tüketici mahkemesine e-Devlet üzerinden başvurabilirsiniz. İnternetten alınan ürünlerde cayma hakkı da ayrıca geçerli.

Bakanlık, elektronik ortamdaki tüketici mağduriyetlerine karşı hem kendiliğinden hem de şikâyet üzerine denetim yaptığını, aldatıcı reklamların ve haksız ticari uygulamaların da Reklam Kurulu aracılığıyla incelendiğini belirtiyor. Şikâyet ettiğiniz sitenin adresini, ödeme dekontunu ve yazışmaların ekran görüntülerini saklamak bu süreçte işinizi kolaylaştırır.

Kimler daha dikkatli olmalı?

İnternetten alışverişe yeni alışan yaşlı yakınlarınız, reklamı sosyal medyada görüp tek tıkla siteye geçenler ve tatil için rezervasyon arayanlar biraz daha dikkatli olmalı. Bakanlığın uyarısında aldatıcı rezervasyonlar ve sahte çekilişler de ayrıca sayılıyor; bungalov ya da otel için kapora istenen hesapta da aynı ETBİS ve ödeme kontrolü geçerli. Kısacası, fiyat ne kadar iyi görünürse görünsün, ödeme ekranından önce bir dakikalık kontrol yapmaya değer.

Haberlerimizi Google'da önce gör
Gündemde Olan'ı tercih ettiğin kaynaklara ekle, aramalarda haberlerimiz öne çıksın.

Google'a ekle

Yazıda hata mı var? Bize bildirin, düzeltelim. Düzeltme ilkemiz

İlgili haberler

Son dakika

  1. ‘Fiyat hatası’ deyip siparişi iptal eden şirkete 1 milyon 83 bin lira ceza

  2. Bursa hızlı treni ne zaman açılacak? Osmaneli-Bursa hattında test başladı

  3. COP31 Antalya’da uzadı: Fosil yakıt kavgası anlaşmayı kilitledi

  4. BYD Ti7’ye AB’de satış yasağı: Mahkeme Defender tasarım ihlali gördü

  5. İstanbul’da öğrenciye her biniş 1 lira olacak: Teklif aralıkta İBB Meclisi’nde

  6. Vizesiz Avrupa ne zaman? Kalan 6 kriter bütçeden sonra Meclis’e gelecek

Tüm son dakika haberleri ›