Baca temizliği ne zaman yapılır? Sobada iki ayda bir, kazanda yılda iki kez
Baca temizliği ne zaman yapılır? Yönetmeliğe göre kömür ve odun sobasında baca iki ayda bir, boru ayda bir; kazanda yılda iki kez. Kim yapar, belirtiler.

- Odun ve kömür sobası kullanılan yerlerde yönetmeliğe göre bacalar iki ayda bir, borular ayda bir temizleniyor.
- Sıvı ve katı yakıtlı kazan bacaları yılda en az iki kez temizletilmeli; sorumluluk bina sahibi ve yöneticide.
- Baca temizliğini itfaiye ya da itfaiyeden izin almış, belediye tarifesiyle çalışan firmalar yapıyor.
Baca temizliği, sobanın ya da kazanın kullanıldığı mevsimde düzenli aralıklarla yapılmalı; ilk temizlik de kış gelmeden, sobayı kurmadan önce. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’e göre odun ve kömür yakılan yerlerde bacalar iki ayda bir, soba boruları ayda bir temizleniyor.
Kasımın sonuna geldik ve bu yıl bacaya hiç dokunulmadıysa beklemenin anlamı yok. Tıkanmış baca hem yangın hem de karbonmonoksit zehirlenmesi riski taşıyor.
Bunu da okuyun: Kombi bakımı kaç yılda bir yapılır? Bakımda neler yapılır, kime ait
Yönetmelik ne diyor? Hangi baca kaç ayda bir?
Yönetmeliğin 58. maddesi soba, kazan ve kombi bacalarını ayrı ayrı ele alıyor:
| Isıtıcı | Temizlik sıklığı | Kim yapar |
|---|---|---|
| Odun ve kömür sobası (ve çok is bırakan sıvı yakıtlar) | Borular ayda bir, baca iki ayda bir | İtfaiye ya da itfaiyeden izinli firma |
| Sıvı ve katı yakıtlı kalorifer kazanı | Yılda en az iki kez | Yetkili kişiler; sorumluluk bina sahibi ve yöneticide |
| Doğal gazlı kombi ve şofben | Yıllık bakım ve temizlik | Gaz dağıtım şirketinin belirlediği uzman kişiler |
Yönetmeliğe göre baca temizliğini yerel itfaiye yapıyor. Bu iş için itfaiyeden izin almış ve belediye encümeninin belirlediği tarifeyle çalışan özel firmalar varsa onlara da yaptırılabiliyor. Fiyatı ve randevuyu öğrenmek için bulunduğunuz yerin belediye itfaiyesini aramak en kısa yol.
Bacanın kirlendiği nasıl anlaşılır?
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayımladığı “Öldüren Bacalar ve Çözümleri” kitapçığında birkaç işaret sayılıyor:
- Rüzgârlı havada sık sık baca tepmesi oluyor, odaya duman doluyor.
- Soba zor yanıyor, yakıt dumanlı ve verimsiz yanıyor.
- Soba kurulmadan önce bacanın ağzında tutulan alev içeri çekilmiyor, hemen sönüyor.
Kitapçığa göre baca içinde 6 milimetre kalınlığında kurum birikince temizlik gerekiyor ve bacalar en az yılda bir kez mutlaka temizlenmeli. İs, kurum ve katran benzeri tortu (kreozot) baca kesitini daraltınca sobaya yeterli hava girmiyor; yanma yavaşlıyor ve eksik yanma karbonmonoksit üretiyor. Aynı kaynak, temizlik ve bakım için en uygun dönemin yaz sonu, yani ağustos ve eylül olduğunu yazıyor.
Doğal gazlı kombide baca temizliği gerekir mi?
Evet, ama kural farklı. Yönetmelik, doğal gazlı kombi ve şofbenlerin bacalarının yapımını, yıllık bakımını ve temizliğini gaz dağıtım şirketinin belirlediği uzman ve eğitimli kişilere bırakıyor. Bu kişiler bacayla birlikte temiz hava girişlerini de kontrol ediyor. Baca ve bağlantı boruları paslanmaz çelik, birleşme yerlerindeki kelepçeler sızdırmaz olmalı; baca gazı sensörü olmayan cihazların kullanılmasına izin verilmiyor. Kombi bakımında neye bakıldığını kombi bakımı kaç yılda bir yapılır yazımızda ayrıntılı anlattık.
Yönetmelik bir şeyi de açıkça yasaklıyor: soba ve şofben boruları kalorifer kazanı bacasına bağlanamaz.
Temizlik yetmez: Sobada dikkat edilecekler
Temiz baca işin yarısı. Bakanlık kitapçığı ve yönetmelik, zehirlenmelerin çoğunun sobanın yanlış kullanımından çıktığını hatırlatıyor:
- Sobanın kurulu olduğu odada yatılmamalı. Yatmak zorundaysanız soba sönmüş olmalı.
- Gece yatarken yanan korun üzerine taze kömür atılmamalı. Kitapçık, soba kaynaklı ölümlerin temel nedeni olarak bunu gösteriyor.
- Sobada plastik, lastik, boya ya da çöp yakılmamalı; aşırı nemli odun ve kömür kurutulmadan kullanılmamalı.
- Soba kapakları açık bırakılmamalı, çevresinde odun, çıra, kibrit, benzin ya da gaz gibi yanıcı maddeler durmamalı.
- Soba borusu bacanın içine fazla sokulmamalı; boru, baca kesitini daraltınca çekiş düşüyor.
- Bacanın ucunda başlık olmalı. Yönetmelik, bacanın bina mahyasından en az 0,8 metre yukarı çıkarılmasını istiyor.
Kitapçık ayrıca soba, kombi ya da şofben bulunan odalara karbonmonoksit dedektörü takılmasını öneriyor; elektrik kesildiğinde de çalışması için pilli olanlar tercih ediliyor.
Karbonmonoksit belirtileri neler, ne zaman 112 aranmalı?
Karbonmonoksit renksiz, kokusuz ve tatsız bir gaz; bu yüzden fark edilmesi zor. Kitapçıkta sayılan ilk belirtiler baş ağrısı, baş dönmesi, dalgınlık, mide bulantısı, yorgunluk, nefes darlığı, kalp çarpıntısı ve halsizlik. Uykuda bu belirtiler hissedilmediği için ölümlerin çoğu gece yaşanıyor.
Evde birden fazla kişide aynı anda baş ağrısı ve bulantı başladıysa hemen kapı ve pencereleri açın, sobayı ya da cihazı kapatın, herkesi temiz havaya çıkarın ve 112’yi arayın. Bilinç bulanıklığı ya da bayılma varsa hiç beklemeyin. Doğal gaz kokusu alıyorsanız ne yapacağınızı doğal gaz kokusu gelirse ne yapılmalı yazımızda adım adım anlattık.
Kimler dikkat etmeli?
Kömür ve odun sobası kullanan evler, apartmanında kalorifer kazanı olan yöneticiler (sorumluluk yönetmelikte bina sahibi ve yöneticiye verilmiş), yıllardır kullanılmayan bacayı bu kış yeniden açacak olanlar ve beton çatılı, eski binalarda oturanlar. Yeni taşındığınız evde bacanın en son ne zaman temizlendiğini bilmiyorsanız, temizlenmemiş kabul etmek en güvenlisi.
Haberlerimizi Google'da önce gör
Gündemde Olan'ı tercih ettiğin kaynaklara ekle, aramalarda haberlerimiz öne çıksın.
Yazıda hata mı var? Bize bildirin, düzeltelim. Düzeltme ilkemiz






