Fırtınada ne yapılmalı? AFAD’ın öncesi, sırası ve sonrası için önerileri

Fırtına uyarısı geldiyse yapılacak ilk iş balkondaki ve bahçedeki uçabilecek eşyaları toplamak, kapı ve pencereleri kapatmak. Fırtına sürerken en güvenli yer kapalı alan; dışarıdaysanız binaların, ağaçların ve duvarların dibinden uzak durmak gerekiyor.

Meteoroloji 12 Kasım’da Marmara’daki 11 il için sarı kodlu uyarı yayımladı, İstanbul’da rüzgârın yarın saatte 90 kilometreye çıkması bekleniyor. Aşağıdaki liste, AFAD’ın 2018’de beklenen kuvvetli fırtına öncesinde yayımladığı broşürlerdeki önerilere dayanıyor; maddeler her fırtına uyarısında geçerli.

Bunu da okuyun: Marmara’da fırtına uyarısı: İstanbul’da rüzgâr yarın 90 kilometreye çıkacak

Fırtınadan önce: Evde ve balkonda

Rüzgârın asıl zararı çoğu zaman kendisinden değil, havalandırdığı şeylerden geliyor. Bir saksı, bir plastik sandalye, gevşek bir çatı sacı. AFAD’ın fırtına öncesi için sıraladıkları:

• Dışarıda duran, sabit olmayan ve cam kırabilecek nesneleri kaldırın: bahçe mobilyası, çöp kutusu, saksı.
• Balkondaki ve çatıdaki eşyaları sıkıca sabitleyin.
• Kapı ve pencereleri kapatıp sağlamlaştırın. Kepenk ve panjur varsa kapatıp sabitleyin.
• Çatı katı ya da tavan arasının kapılarını kapatın, sürgüsünü çekin.
• Bacanızı sağlamlaştırın.
• Evcil hayvanları içeri alın.
• Cep telefonunuzu şarj edin, fırtına uyarılarını takip edin.
• Önemli belgeleri su geçirmez poşete koyun; afet ve acil durum çantanız hazır olsun.

AFAD ayrıca yiyeceklerin uzun süre dayanması için buzdolabını en soğuk ayara getirmeyi öneriyor. Elektrik kesilirse kapağı az açılan soğuk bir dolap işinizi görür.

Araba nereye park edilmeli?

Kapalı garaj varsa oraya. Yoksa AFAD’ın tarifi açık: ağaçtan, çitten ve duvardan uzağa. Devrilen ağacın ya da yıkılan duvarın altında kalan araç, fırtınanın en bildik hasarlarından. Sokakta park ediyorsanız eski bir çınarın altındaki boş yer cazip görünse de bu gece için kötü bir seçim.

Fırtına sırasında: İçeride kalın, camdan uzak durun

• Pencerelerden ve kapılardan uzak durun.
• Dışarıda yakalandıysanız güvenli ve kapalı bir yere girin; bina ve ağaçlardan uzak durun.
• Acil değilse yolculuğa çıkmayın, araç kullanmayın.
• Araç kullanmak zorundaysanız köprü ve viyadüklerden geçmeyin, alternatif yolu deneyin.
• Yetkililerin duyurularını dinleyin. Tahliye uyarısı yapılırsa hemen uyun.
• Ailenizin ve arkadaşlarınızın nerede olduğunuzu bilmesini sağlayın.

Fırtınaya şiddetli yağış eşlik ediyorsa bir uyarı daha var: ani su baskını riskine karşı bodrumda ve alt katlarda durmayın. Taşkın suyunda yürümeyin, suya araçla girmeyin.

Fırtına dindikten sonra

Rüzgâr kesilince tehlike bitmiş olmuyor. AFAD, tehlikenin geçtiği duyurulana kadar dışarı çıkılmamasını istiyor. Çıktığınızda dikkat edilecekler:

• Yere düşmüş ya da sallanan elektrik ve telefon kablolarına dokunmayın.
• Su birikintilerinden uzak durun; yeraltındaki elektrik hatları suya akım verebilir.
• Islaksanız ya da suyun içindeyseniz elektrikli alet kullanmayın.
• Duvar, bina ve ağaç diplerinde yürümeyin, beklemeyin. Gevşemiş bir dal ya da kiremit saatler sonra da düşebilir.
• Sel suyunun değdiği yiyecek ve içecekleri kullanmayın.
• Komşularınızı ve yakınlarınızı yoklayın.
• Hasar varsa önce fotoğrafını çekin. Sigorta başvurusunda bu fotoğraflar belge olur.

Hatlar yoğun olacağı için yakınlarınızla mesajla haberleşmek, aramayı yalnız acil durumlara saklamak da öneriler arasında. Acil durumda aranacak numara 112.

Öncesi, sırası, sonrası: Kısa tablo

Sarı ve turuncu kodda ne beklenir?

Meteoroloji’nin renk sisteminde sarı kod “hava durumu potansiyel tehlikeli” demek: olağan dışı bir hadise beklenmiyor ama havadan etkilenebilecek işlerde dikkatli olunmalı. Turuncu kodda hava “tehlikeli” sayılıyor, hasar ve kayıp ihtimali var. Fırtına uyarılarında yetkililerin andığı riskler hep benzer: çatı uçması, ağaç ve direk devrilmesi, soba ve baca kaynaklı zehirlenmeler, ulaşımda aksama. Renklerin tam karşılığını sarı, turuncu ve kırmızı kod rehberimizde anlattık.

Kimler daha dikkatli olmalı?

Soba kullanan evler: yetkililer fırtına uyarılarında soba ve baca kaynaklı zehirlenmeleri ayrıca anıyor, bacanın sağlam ve açık olduğundan emin olun. Bodrum ya da zemin katta oturanlar yağış varsa su baskınına karşı hazırlıklı olmalı. Çatı katında yaşayanlar çatı ve baca bağlantılarını fırtınadan önce gözden geçirmeli. Deniz yoluyla yolculuk edecekler ise yola çıkmadan şirketin sefer duyurusuna bakmalı; 12 Kasım sabahı Mudanya-Kabataş hattında seferler iptal edildi.

Son bir öneri AFAD’ın listesinin en sonunda yer alıyor ve fırtına gelmeden yapılması gerekiyor: konutu, iş yerini ve aracı afetlere karşı sigortalatmak.