Klorpirifos pestisiti Parkinson riskiyle ilişkili bulundu: Risk 2,5 kat

Tarımda onlarca yıldır kullanılan klorpirifos adlı böcek ilacı, ABD’de yapılan yeni bir araştırmada Parkinson hastalığı riskindeki belirgin artışla ilişkili bulundu. UCLA Health ekibinin çalışmasına göre ilaca evinin çevresinde uzun süre maruz kalan kişilerde hastalık riski, maruz kalmayanlara göre 2,5 kattan fazla çıktı.

Araştırma nasıl yapıldı?

Çalışma Molecular Neurodegeneration dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar Parkinson tanısı almış 829 kişiyle tanısı olmayan 824 kişiyi karşılaştırdı. Kaliforniya’nın ayrıntılı ilaçlama kayıtları, katılımcıların yıllar içinde yaşadığı ve çalıştığı adreslerle eşleştirildi; böylece kimin ne kadar klorpirifosla karşılaşmış olabileceği tahmin edildi.

Bunu da okuyun: Her gün 60 gram yer fıstığı, yaşlı beyinde insülin yanıtıyla ilişkili

Bu bir gözlem çalışması. Araştırmacılar da ilacın Parkinson’a doğrudan yol açtığını kanıtlamadığını, yalnızca güçlü bir ilişki gösterdiğini belirtiyor.

Farelerde ve balıklarda ne görüldü?

Ekip ilişkiyi laboratuvarda da sınadı. 11 hafta boyunca solunum yoluyla klorpirifosa maruz bırakılan farelerde hareket sorunları başladı, dopamin üreten sinir hücreleri kayboldu. Beyinde iltihap ve Parkinson’la bilinen alfa-sinüklein proteininin anormal birikimleri de görüldü.

Zebra balığı deneyleri ise olası mekanizmayı gösterdi: İlaç, hücrenin hasarlı proteinleri temizlediği otofaji denen sistemi bozuyor ve atıklar sinir hücresinde birikiyor. Araştırmacılar bu temizlik sistemini güçlendirdiklerinde hücrelerin zarardan korunduğunu bildirdi. Bu bulgular hayvanlarda elde edildi, insanda doğrulanmış değil.

Klorpirifos hâlâ kullanılıyor mu?

ABD’de klorpirifosun ev içi kullanımı 2001’de yasaklandı, tarımdaki kullanımı 2021’de daha da kısıtlandı. Ancak ilaç ABD’de pek çok üründe hâlâ kullanılıyor, başka ülkelerde de yaygın. Parkinson belirtileri yıllar sonra ortaya çıkabildiği için geçmişteki maruziyetin izlenmesi önem taşıyor.

Parkinson ile ilgili daha önce yazdığımız ‘hap şeklinde dağ havası’ deneyinin ayrıntılarını da okuyabilirsiniz.

Kaynak: ScienceDaily (UCLA Health)

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.