AB Dijital Adalet Yasası taslağı: Abonelik tuzağına ve loot box’a sınır

Avrupa Komisyonu çarşamba günü Brüksel’de Dijital Adalet Yasası (Digital Fairness Act) taslağını açıkladı. Taslak, kullanıcıyı yanıltan “karanlık tasarım” yöntemlerini yasaklıyor, abonelik iptalini kolaylaştırıyor ve çocuklara dönük oyun içi satışları kısıtlıyor.

Kurallara uymayan şirketler büyük ölçekli ihlallerde yıllık küresel cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezasıyla karşılaşabilecek. AB’nin Tüketiciyi Koruma Komiseri Michael McGrath paketi, birliğin tüketici kurallarında 20 yılı aşkın sürede yapılan en kapsamlı reform diye tanımladı.

Bunu da okuyun: Black Friday 2026 ne zaman? 27 Kasım Cuma ve indirimde 4 hakkınız

Kullanıcı için ne değişiyor?

Bir ürünün stoku tükenmek üzereymiş gibi yanıltıcı uyarı gösterip alışverişe zorlamak yasak uygulamalar arasına giriyor. Ücretsiz deneme süresi paralı aboneliğe dönmeden önce kullanıcıya hatırlatma gidecek, otomatik yenileme ancak kullanıcının bilerek yaptığı bir tercihe dayanabilecek. Müşteri hizmetlerinde sohbet botuyla yetinmek zorunda kalınmayacak, gerçek bir temsilciye ulaşma hakkı tanınacak.

Sonsuz kaydırma ve videoların kendiliğinden oynaması gibi özellikler için kapatma seçeneği sunulacak. Konser ve maç biletlerindeki dinamik fiyatlandırmada ödenecek tutarın anlık gösterilmesi şart koşuluyor.

Oyunlar ve influencer’lar

Taslak, çocukları oyunlarda fazla harcamaya iten uygulamaları hedef alıyor: kumar mekaniğini taklit eden ganimet kutuları (loot box) ve ilerlemek için ödeme isteyen sistemler. Euronews’in aktardığına göre FIFA Ultimate Team paketleri örnek gösteriliyor; yetişkin oyuncular için bu satışlar sürecek. Gerçek parayla karşılığı açık olmayan oyun içi para birimleri de kapsamda.

İçerik üreticileri ilk kez AB düzeyinde kurala bağlanıyor: ticari iş birliklerini açıkça belirtmeleri gerekecek. Çocukları hedef alan kişiselleştirilmiş reklam ve fiyatlandırma yasaklanıyor. Benzer bir adım Hollanda’da bağımlılık yapan uygulama tasarımı için gündeme gelmişti.

Denetim Brüksel’e kayıyor

Komisyon, birden çok ülkedeki tüketiciyi etkileyen dosyaları doğrudan soruşturma ve cezalandırma yetkisi istiyor. AB dışındaki şirketlerin birlik içinde yasal temsilci ataması da zorunlu olacak. Düzenleme şu an öneri aşamasında; Dijital Hizmetler Yasası ve Dijital Piyasalar Yasası’yla birlikte uygulanması planlanıyor.