Parkinson’da ‘hap şeklinde dağ havası’ denendi: Farelerde hareket düzeldi
Harvard'lı ekip, düşük oksijenin etkisini taklit eden iki ilacı Parkinson modelli farelerde denedi. Bulgular PNAS'ta; insanda henüz test edilmedi.
ABD’de Harvard Tıp Fakültesi’nin de yer aldığı bir ekip, yüksek rakımdaki düşük oksijenli havanın etkisini ilaçla taklit eden bir yöntemi Parkinson modeli oluşturulmuş farelerde denedi. Altı hafta boyunca her gün ağızdan ilaç verilen farelerin hareket testlerindeki performansı düzeldi. Çalışma Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlandı; sonuçlar yalnızca farelere ait.
Araştırmacılar neyi denedi?
Parkinson’da hareketi yöneten dopamin üreten beyin hücreleri zarar görüyor, beyinde alfa-sinüklein adlı bir protein birikiyor. Bu birikim hücrenin enerji santrali olan mitokondrileri bozabiliyor. Ekipten Vamsi K. Mootha’ya göre mitokondriler düzgün çalışmayınca dokuya gelen oksijen tam tüketilemiyor ve fazlası hücreye zarar verebiliyor.
Bunu da okuyun: Her gün 60 gram yer fıstığı, yaşlı beyinde insülin yanıtıyla ilişkili
Aynı ekip 2025’te, normal havadaki yüzde 21 yerine yüzde 11 oksijen soluyan farelerde belirtilerin hafiflediğini bildirmişti. Bu kez aynı etkiyi iki bileşikle elde etmeye çalıştılar: GBT601 hemoglobinin dokuya oksijen bırakmasını azaltıyor, PT2399 ise vücudun buna karşı daha fazla kırmızı kan hücresi üretmesini sınırlıyor. Araştırmacılar yönteme “hap şeklinde hipoksi” adını veriyor.
Sonuçlar ne gösterdi?
Tedavi, farelerde hareket sorunları başladıktan sonra verildi ve iyileşme bir iki hafta içinde görüldü. Beyindeki oksijen fazlası ve yağ hasarının bir göstergesi de azaldı. Kaygı benzeri davranışlarda ise değişiklik olmadı. Makalede dopamin üreten hücrelerin sayısı ölçülmediği için ilacın bu hücreleri koruyup korumadığı bilinmiyor.
İlaç ikilisi başka iki hastalık modelinde de denendi: Leigh sendromlu farelerde ortalama yaşam süresi 62 günden 158 güne çıktı, Friedreich ataksisinde ise belirtiler geçmedi ama ilerleme durdu.
İnsanlar için ne anlama geliyor?
Bu, tek bir hayvan çalışması. Mootha oksijeni düşürmenin tehlikeli olabileceğini, güvenli bir tedavi geliştirmenin zor olduğunu vurguluyor. Yöntemin insanda güvenli ve etkili olup olmadığını söylemek için klinik çalışmalar gerekiyor. Parkinson hastalarının mevcut ilaçlarını kendi başlarına değiştirmemesi gerekiyor.
Kaynak: Sözcü, ScienceAlert’e yapılan açıklamalar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.
