Sırbistan’da Vučić neden kaybetti? Orbán’ın düşüşüyle şaşırtan benzerlik

Sırbistan’da geçen pazar yapılan genel seçimi, iki yıl bile dolmadan kurulan öğrenci hareketi Öğrenci Listesi büyük farkla kazandı. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in yenilgisi, Macaristan’da Viktor Orbán’ın nisan ayında Péter Magyar’ın Tisza partisine kaybetmesiyle neredeyse aynı senaryoyu izledi.

Vučić yenilgiyi nasıl kabul etti?

BBC’nin derlediğine göre Vučić yenilgiyi pazar akşamı tam 21.30’da kabul etti. Orbán da 12 Nisan’daki seçimde aynı saatte çıkıp kaybettiğini söylemişti. Gözlemcilerin pek azı iki liderin de koltuğu sessizce bırakacağını bekliyordu.

Bunu da okuyun: Hindistan’da muhalefet Delhi’de toplanıyor: Seçim komiseri istifa etsin

Belgrad’da seçim gecesi Vučić’in o akşam Orbán’ı iki kez arayıp akıl danıştığı konuşuldu. Vučić, kabul konuşmasından önce Orbán’la görüştüğünü reddediyor; saat 23.15’teki ikinci görüşmeyi ise doğruluyor. Orbán, BBC’nin sorusunu yanıtsız bıraktı.

Öğrenciler seçimi nasıl kazandı?

İki ülkede de sandığa gidişi gençler sürükledi: katılım Macaristan’da yüzde 79, Sırbistan’da yüzde 69 oldu. Gençler yapay zekâ araçlarıyla eski seçim sonuçlarını taradı, iktidar partisinin şaşırtıcı derecede yüksek oy aldığı “riskli” sandıkları önceden belirledi ve bu noktalara on binlerce gönüllü gözlemci yığdı.

Macaristan’daki DE adlı sivil grup, seçim günü Voyvodina bölgesine 70 gözlemci gönderdi; yaz boyunca da Sırp öğrencilere atölyeler düzenlemişti. Suboticalı öğrenci Péter Klemm, saat 16.00 sularında Vučić yanlısı maskeli grupların sandıkların önünde toplanmaya başladığını, bunun üzerine gezici ekiplerle her şeyi kameraya aldıklarını anlattı. Tehlikeli görülen her sandıkta 20–30 gönüllü bekliyordu.

140 sandalyelik tesadüf

Bir benzerlik daha var: Öğrenci Listesi 250 sandalyeli Sırp meclisinde 140 sandalye alacak. Tisza da 199 sandalyeli Macar meclisinde tam 140 sandalye kazanmıştı. Seçim gecesi öğrencileri doğrudan arayıp tebrik eden tek Avrupalı lider de Macaristan Başbakanı Magyar oldu.

Orbán 16, Vučić 14 yıldır iktidardaydı; ikisi de Putin ve Şi Cinping’le yakın ilişkileriyle biliniyordu. Sırbistan’daki öğrenci hareketini başlatan olay, bugün tam iki yıl önce, 1 Kasım 2024’te Novi Sad tren istasyonunun saçağının çöküp 16 kişinin hayatını kaybetmesiydi. Kazada ihmal ve yolsuzluk suçlamaları gündeme gelmişti.

Kaynak: BBC News