Polonya’da Anayasa Mahkemesi krizi: İki büyükelçi istifa etti, 3 gözaltı

Polonya’da Anayasa Mahkemesi üzerinden süren kavga cumartesi günü diplomasiye sıçradı: Ülkenin Çin ve Romanya büyükelçileri, hükümetin mahkemeye yönelik adımlarını gerekçe göstererek görevi bıraktıklarını açıkladı. Varşova’da mahkeme binası polis kordonu altında, cuma gecesi binaya girmeye çalışan 3 kişi gözaltına alındı.

Krizin dünkü ilk saatlerini bu haberimizde anlatmıştık. Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki o gece Senegal ziyaretini yarıda kesip uçağını Varşova’ya çevirmişti.

Bunu da okuyun: Keir Starmer: ABD ile ilişkiler Trump sonrasında da eskisi gibi olmayacak

Büyükelçiler neden istifa etti?

Önce Çin Büyükelçisi Jakub Kumoch görevi sürdüremeyeceğini duyurdu. Birkaç saat sonra Bükreş Büyükelçisi Pawel Soloch da X’ten aynı kararı açıkladı. DW Türkçe’nin aktardığına göre Soloch, “Anayasa Mahkemesi’ni hukuka aykırı biçimde ele geçirme girişimi” karşısında görevde kalmanın anlamı kalmadığını yazdı. Polonya haber ajansı PAP, iki diplomatın da daha önce eski Cumhurbaşkanı Andrzej Duda’nın ekibinde çalıştığını hatırlattı.

Mahkemede ne oldu?

Mevcut meclis çoğunluğunun seçtiği hâkimler cuma akşamı mahkeme başkanı Bogdan Swieczkowski ile yardımcısı Bartlomiej Sochanski’nin görevden uzaklaştırıldığını duyurdu. Yönetimi geçici olarak yeni atanan bir kadın hâkim devraldı. Al Jazeera’nın aktardığına göre bunun üzerine yüzlerce kişi binanın önünde toplandı, çevik kuvvet bölgeye konuşlandı.

Kavga nereden çıktı?

Meclis bu yıl 15 üyeli mahkemeye 8 hâkim seçti. Nawrocki bunlardan 3’ünün yeminini kabul etti, 5’ini geri çevirdi. Bu 5 hâkim yemini Cumhurbaşkanı olmadan meclis önünde etti, ancak Swieczkowski onların binaya girmesine izin vermedi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi daha önce yeni hâkimlerin göreve başlaması gerektiğine hükmetmişti.

Sorunun kökü 2015’e uzanıyor. O yıl iktidara gelen Hukuk ve Adalet Partisi (PiS), mahkemeye kendisine yakın isimleri yerleştirmişti. AB Adalet Divanı Aralık 2025’te mahkemenin bağımsız bir mahkeme şartlarını karşılamadığına karar verdi. Başbakan Donald Tusk, yaptıklarının yargı bağımsızlığını geri getirmek için olduğunu söylüyor. PiS ise hükümeti yargıyı ele geçirmekle suçluyor.

Sırada ne var?

Polonya’da gelecek yıl parlamento seçimi yapılacak. Nawrocki’nin görev süresi 2030’da doluyor ve hükümetin çıkardığı yasaları veto etme yetkisi elinde. Yani iki taraf arasındaki bu çekişme, seçime kadar mahkeme kapısında sürecek gibi görünüyor.

Kaynak: DW Türkçe, Al Jazeera