BM, Somali’deki siyasi misyonunu 30 yıl sonra kapattı: Ne değişecek?

Birleşmiş Milletler’in Somali’deki siyasi misyonu UNTMIS, cumartesi günü faaliyetlerini resmen sonlandırdı. Böylece BM’nin iç savaş sonrası ülkeyi ayağa kaldırma çabası için kurduğu siyasi varlık, otuz yılı aşkın bir sürenin ardından Mogadişu’dan çekilmiş oldu.

Misyon kapanışı X hesabından duyurdu. Somali hükümetinin istediği iki yıllık geçiş süreci tamamlandı; misyonun görevleri, iki tarafın üzerinde anlaştığı yol haritasına göre adım adım Somali kurumlarına, BM ajanslarına ve Afrika Birliği askerlerine destek veren BM ofisine devredildi.

Bunu da okuyun: Erivan’daki doğa zirvesinde anlaşma çıktı: Sorun yine para

Misyonun çekilmesini kim istedi?

Çekilme talebi Somali’den geldi. Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’un hükümeti 2024’te misyonun ülkeden ayrılmasını resmen talep etmişti. Somali hükümetleriyle misyon arasındaki ilişki yıllardır gergindi; BM’nin iç siyasete karışması zaman zaman “müdahale” suçlamalarına yol açıyordu.

Pazartesi günü Mogadişu’da düzenlenen veda töreninde Başbakan Yardımcısı Salih Ahmed Cama kapanışı “zafer günü” diye niteledi ve Somali’nin “geçiş dönemini” geride bıraktığını söyledi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise ülkenin kaydettiği ilerlemeyi memnuniyetle karşıladı, ama uluslararası desteğin sürmesi gerektiğini de ekledi. Guterres’in yerine kimin geçeceği yarışı da sürüyor; Türkiye bu koltuk için Feridun Sinirlioğlu’nu aday gösterdi.

Somali’de neler çözülmedi?

Misyon, ülke siyasetinin hâlâ derin biçimde bölündüğü bir dönemde ayrılıyor. Muhalefet liderleri, anayasa değişiklikleri sayesinde Cumhurbaşkanı Mahmud ile parlamentonun 2027’ye kadar görevde kalabileceği görüşünü kabul etmiyor. Bazı bölgesel yönetimlerle de ilişkiler gergin. El Kaide bağlantılı Eş-Şebab ise hükümet güçleriyle savaşmayı sürdürüyor.

UNTMIS geçmişte rakip liderlerin seçim konusunda uzlaşmasına aracılık etmişti. Bu arabuluculuk rolünü kimin üstleneceği konusunda henüz bir anlaşma yok. Mahmud muhalifleri masaya çağırdı; büyük muhalefet grupları katılıp katılmayacaklarını henüz doğrulamadı.

BM tamamen mi çıkıyor?

Hayır. BM’nin insani yardım ve kalkınma ajansları ülkede kalıyor, ancak uluslararası yardımlardaki kesintiler bütçelerini sarstı. UNICEF ağustosta, yardım kesintileri yüzünden 205 sağlık ve beslenme merkezinin kapandığını açıklamıştı.

Afrika Birliği askerleri de Eş-Şebab’a karşı Somali güçlerini desteklemeye devam ediyor. Bu operasyonlar yiyecek, yakıt, sağlık ve ulaşım ihtiyacını karşılayan ayrı bir BM ofisine (UNSOS) dayanıyor. Reuters’ın eylülde aktardığına göre, ABD’nin desteklediği bir planla bu ofis de Aralık 2027’ye kadar kapanabilir.

Kaynak: Al Jazeera