İran NPT’den çekilecek mi? Mecliste 10 ayrı teklif kayda girdi

İran’da bazı milletvekilleri, ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması’ndan (NPT) çekilmesini istiyor. Meclisin Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi İbrahim Rezai, Fars ajansına göre bu yönde 10 teklifin kayda girdiğini ve konunun değerlendirildiğini söyledi.

Çağrılar, ABD ile İran arasındaki savaşın dokuzuncu ayına girdiği ve Katarlı arabulucuların bu hafta yeniden Tahran’a gittiği günlere denk geldi. ABD Başkanı Donald Trump ise savaşın yakında “toparlanacağını” söylüyor.

Bunu da okuyun: Keir Starmer: ABD ile ilişkiler Trump sonrasında da eskisi gibi olmayacak

Kim ne dedi?

Milletvekili Mahmud Nebeviyan cumartesi günü X’ten yaptığı paylaşımda, savaşın ve yaptırımların ağır bedelinin ödendiğini, artık NPT’den çıkıp nükleer doktrinin değiştirilmesi gerektiğini yazdı. Siyasetçi ve akademisyen Muhammed Cevad Hac Ali Ekberi de cuma hutbesinde doktrinin gözden geçirilmesini “ulusal talep” diye niteledi. İran’ın üst düzey yöneticileri henüz bu çağrılara yanıt vermedi.

Gerginlik bununla sınırlı değil. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, savaşın Avrupa’nın enerji faturasına 100 milyar eurodan fazla yük bindirdiğini söyleyen Almanya Başbakanı Friedrich Merz’e X’ten sert çıktı. Merz’in açıklamasını bu haberimizde aktarmıştık. Dün de Dini Lider Hamaney’in ordulara coğrafi sınır tanımadan karşılık verme talimatı gündeme gelmişti.

NPT nedir, çekilmek mümkün mü?

1970’te yürürlüğe giren antlaşmanın bugün 191 tarafı var. Hindistan, Pakistan, İsrail ve Güney Sudan dışarıda. Nükleer silahı olmayan ülkeler silah edinmemeyi taahhüt ediyor, karşılığında barışçıl nükleer teknolojiye erişim hakkı alıyor. Antlaşmanın bir maddesi, “olağanüstü olayların” yüksek çıkarlarını tehlikeye attığına karar veren ülkeye üç ay önceden bildirimle çekilme yolu açıyor.

İran antlaşmayı 1968’de imzaladı ve programının barışçıl olduğunu söylüyor. Gözlemcilere göre çekilme kararı otomatik olarak nükleer silah yapılacağı anlamına gelmiyor.

UAEA ile sorun ne?

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, Haziran 2025’teki 12 günlük savaşta Fordo, Natanz ve İsfahan tesisleri vurulduğundan beri kilit tesislere giremiyor. Ajans geçen ay İran’ın yükümlülüklerine uymadığı konusunda “ciddi endişe” bildiren bir karar aldı. Tahran bu kararı siyasi diye reddetti. Trump ise İran’ın nükleer silaha sahip olamayacağını, bunun anlaşmanın pazarlıksız şartı olduğunu tekrarlıyor.

Kaynak: Al Jazeera