ABD’de dizel krizi: Petrol devleri kapalı rafinerileri neden açıyor?

ABD’de dizelin galonu 6 doları geçti ve tüm zamanların zirvesine dayandı. ExxonMobil, Chevron ve Valero gibi şirketler bu yüzden kapasitelerini zorluyor, bir kısmı da yıllardır kapalı duran rafinerileri yeniden çalıştırmaya hazırlanıyor.

Benzin cephesi de pek iç açıcı değil: galon fiyatı, Washington’da siyasi alarm zili sayılan 4 doların üstünde duruyor. Trump yönetimi petrol şirketlerini fiyatları aşağı çekecek adımlar için sıkıştırıyor.

Bunu da okuyun: Yarın benzin ve motorin ne kadar olacak? LPG’ye de 9 lira zam bekleniyor

Dizel neden bu kadar pahalandı?

ExxonMobil CEO’su Darren Woods’un analistlere anlattığına göre tek bir neden yok. İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri engellemesi Asya’daki rafinerilere ham petrol akışını kesti. Ukrayna’nın İHA saldırıları Rus rafinerilerini vuruyor; Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre Rusya’nın günlük 6,5 milyon varillik işleme hacmi 3,8 milyon varile, son 20 yılın en düşük seviyesine indi. Çin de rafine ürün üretimini kıstı.

Chevron Başkan Yardımcısı Mark Nelson, dünyadaki rafineri kapasitesinin yaklaşık yüzde 10’unun hâlâ devre dışı olduğunu söyledi. Woods ise işlerin normale yaklaşmasının “gelecek yılın içlerine kadar” süreceğini, belki daha da uzayabileceğini düşünüyor.

Şirketler ne yapıyor?

ExxonMobil, Teksas’taki Beaumont ve Baytown tesislerinin genişletilmesi dahil rafineri tarafına yaklaşık 17 milyar dolar harcadı; bu yatırımlardan günlük 100 bin varil ek ürün bekleniyor. Şirket Körfez Kıyısı rafinerilerini yüzde 100 kapasiteyle çalıştırdığını açıkladı. Valero ise Houston’daki kapalı bir rafineriyi LyondellBasell’den 320,5 milyon dolara alıyor, tesisi 2027 sonuna kadar kısmen yeniden açmayı planlıyor.

Kriz şirketlerin kasasına yaradı: ExxonMobil’in üçüncü çeyrek kârı 7,5 milyar dolardan 15,4 milyar dolara, Chevron’unki 3,5 milyar dolardan 9,9 milyar dolara çıktı. Aynı dönemde Asya, Latin Amerika ve Avrupa’nın bazı bölgelerinde yakıt fiyatları protestolara yol açtı. Benzer tabloyu Avrupa’da da görmüştük: BP’nin kârı da İran savaşıyla 18 yılın zirvesine çıkmıştı.

Kaynak: NTV (Reuters, AFP)