Kış hastalıklarından korunma yolları: Grip ve soğuk algınlığına 7 önlem

Kış hastalıklarından korunmanın en etkili yolu, risk grubundaysanız grip aşısını olmak, ellerinizi sık ve doğru yıkamak, öksürürken ağzınızı mendille kapatmak ve hastayken evde kalmaktır. Evinizi yeterince sıcak tutmak da soğuk algınlığı ve gribe karşı listede yer alıyor.

Kış gelince otobüste, okulda, ofiste aynı öksürük sesi dolaşmaya başlıyor. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre ılıman iklimlerde mevsimsel grip salgınları ağırlıkla kışın görülüyor; okul ve bakım evleri gibi kalabalık yerlerde hızla yayılıyor. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) de kışın daha çok kapalı ortamda vakit geçirdiğimiz için virüslerin kolay bulaştığını hatırlatıyor.

Bunu da okuyun: Uyuz belirtileri nelerdir? Gece artan kaşıntı ve parmak arası döküntü

1. Grip aşısı ne işe yarar?

DSÖ, aşıyı gripten korunmanın en iyi yolu olarak tanımlıyor. Aşının koruması zamanla azaldığı için her yıl yenilenmesi öneriliyor. Yaşlılarda etkisi biraz daha düşük olabiliyor ama hastalığı hafif geçirmeye ve komplikasyon riskini azaltmaya yardım ediyor. Kimlerin olması gerektiğini grip aşısı ne zaman yaptırılmalı yazımızda ayrıntılı anlattık.

2. Eller nasıl yıkanmalı?

NHS’e göre grip ve soğuk algınlığı virüsleri öksürük ve hapşırıkla etrafa saçılıyor, ellerde ve yüzeylerde 24 saate kadar yaşayabiliyor. Merdiven korkuluğu, asansör düğmesi, telefon ekranı… Elinizi gün içinde nereye değdirdiğinizi düşünün. NHS, elleri sabunla yaklaşık 20 saniye, yani “İyi ki doğdun” şarkısını iki kez söyleyecek kadar yıkamayı öneriyor. Su ve sabun yoksa alkol bazlı el dezenfektanı kullanılabiliyor.

3. Öksürürken ve hapşırırken ne yapmalı?

DSÖ, bulaşmayı azaltmak için öksürürken ağzı ve burnu mendille kapatmayı ve elleri düzenli yıkamayı öneriyor. Kullanılan mendili cebe koymak yerine hemen çöpe atmak ve ardından elleri yıkamak, evdeki diğer kişileri de koruyor.

4. Hastayken evde kalmak neden önemli?

NHS’e göre grip, bulaştıktan sonraki ilk 5 günde başkalarına en kolay geçiyor. Soğuk algınlığında ise belirtiler başlamadan birkaç gün önce bile bulaştırıcılık başlayabiliyor. Ateşiniz varsa ya da günlük işlerinizi yapamayacak kadar halsizseniz, NHS iyileşene kadar evde kalıp başkalarıyla teması azaltmayı öneriyor.

5. Ev kaç derece olmalı?

NHS, sıcak kalmanın soğuk algınlığı ve gribin yanı sıra kalp krizi, inme ve zatürre gibi daha ciddi sorunları önlemeye de yardımcı olduğunu yazıyor. Önerisi, oturma odası ve yatak odası gibi sık kullanılan odaları mümkünse en az 18 derecede tutmak; özellikle kronik hastalığı olanlar için. Kombi ayarını kombi kaç derecede çalıştırılmalı yazımızda bulabilirsiniz. Kombi ve sobanın güvenli çalıştığından emin olmak da kış hazırlığının parçası.

6. Takviyeler soğuk algınlığını önler mi?

NHS’e göre C vitamini, ekinezya ya da sarımsak gibi takviyelerin soğuk algınlığını önlediğine ya da daha çabuk iyileştirdiğine dair kanıt az. Antibiyotikler de virüslere işlemiyor; doktorlar grip ve soğuk algınlığı için antibiyotik önermiyor. Bol sıvı almak, dengeli beslenmek ve dinlenmek, hastalık sürecini daha rahat geçirmeye yardım ediyor.

7. Yaşlı komşuları ve yakınları unutmayın

NHS, 65 yaş üstündekilerin ve kronik hastaların soğuktan daha çok etkilendiğini, kendilerini kötü hissettikleri anda yardım almalarını öneriyor. Buzlu havada dışarı çıkamayan yaşlı bir komşuya birkaç günlük yiyecek almak, düzenli kullandığı ilaçlarının bitmediğini kontrol etmek ya da sadece telefonla hatırını sormak da kış korunmasının bir parçası.

Grip mi, soğuk algınlığı mı?

İkisinin belirtileri benziyor ama NHS’e göre grip genellikle daha ağır geçiyor. DSÖ, grip belirtilerinin bulaşmadan yaklaşık 2 gün sonra başladığını belirtiyor.

Kimler doktora danışmalı?

• 65 yaş ve üstündekiler, gebeler, kalp, akciğer, böbrek hastalığı ya da diyabeti olanlar ve bağışıklığı zayıf olanlar; DSÖ bu grupların gripte ağır hastalık riskinin daha yüksek olduğunu belirtiyor
• Ateşi 3 günden uzun sürenler ya da belirtileri 10 günde düzelmeyenler
• 3 haftadan uzun süren öksürüğü olanlar
• Çocuğunun belirtilerinden endişe duyan ebeveynler

Ani nefes darlığı ya da göğüs ağrısı gibi acil belirtilerde beklemeyin, 112’yi arayın.

Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü, NHS

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.