El ayak ağız hastalığı belirtileri nelerdir? Ateş, ağız yarası ve döküntü

El ayak ağız hastalığı genellikle ateş ve halsizlikle başlar, birkaç gün içinde ağızda ağrılı yaralar, avuç içlerinde ve ayak tabanlarında kırmızı döküntüler çıkar. Çoğu kişi 7 ila 10 gün içinde kendiliğinden iyileşir.

Hastalık en çok 5 yaş altı çocuklarda görülüyor ama yetişkinler de yakalanabiliyor. Belirtiler çocukta da yetişkinde de çoğunlukla hafif seyrediyor.

Bunu da okuyun: Kızıl hastalığı belirtileri nelerdir? Zımpara gibi döküntü ve çilek dil

Belirtiler hangi sırayla çıkar?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre virüsü kapan çocukta 3 ila 5 gün sonra ateş ve gribe benzer şikâyetler başlıyor. Ardından dil üstünde ve yanakların iç kısmında küçük kırmızı noktalar beliriyor. Bu noktalar su toplayıp acıyan yaralara dönüşüyor; çocuk yemek yemek istemiyor, yutkunurken yüzünü buruşturuyor, ağzından salya akabiliyor.

Döküntü avuç içlerinde ve ayak tabanlarında çıkıyor, bazen kalçaya, bacaklara ve kollara da yayılıyor. Düz ya da hafif kabarık kırmızı noktalar şeklinde görünüyor, genellikle kaşınmıyor. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), lekelerin cilt rengine göre pembe, kırmızı ya da çevresinden koyu görünebileceğini belirtiyor. Bazıları kabarcığa dönüşüyor; kabarcıkların içindeki sıvıda virüs bulunduğu için dokunmamak ve temiz tutmak gerekiyor.

Nasıl bulaşır, ne kadar bulaşıcıdır?

Hastalığa enterovirüs ailesinden virüsler yol açıyor. Kreş ve okullarda hızla yayılabiliyor. Hasta en çok ilk hafta bulaştırıyor, ancak belirtiler geçtikten sonra günlerce, hatta haftalarca virüs taşımaya devam edebiliyor; hiç belirti göstermeyen biri de bulaştırabiliyor. Bu yüzden el yıkama, özellikle bez değiştirdikten ve tuvaletten sonra, en etkili korunma yolu.

Adı benzese de bu hastalık, sığır, koyun ve keçide görülen şap hastalığıyla aynı şey değil. İnsanlar hayvanlardaki hastalığı, hayvanlar da insandakini kapmıyor.

Ne zaman doktora gidilmeli?

En sık görülen sorun sıvı kaybı. Ağzı acıyan çocuk su içmekten kaçınabiliyor; bu nedenle sık sık az miktarda sıvı vermek önemli. Çocuk hiç sıvı almıyorsa, idrarı belirgin şekilde azaldıysa ya da belirtiler 10 günde geçmediyse doktora başvurmak gerekiyor.

CDC’ye göre çok nadir de olsa bazı hastalarda viral menenjit gelişebiliyor. Ateşle birlikte şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, aşırı uyku hali ya da bilinç bulanıklığı görülürse beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı.

Hastalığı doktor çoğunlukla döküntünün görünümüne ve çocuğun yaşına bakarak tanıyor; gerekirse boğazdan ya da dışkıdan örnek alınıp laboratuvarda inceleniyor. Nadir durumlarda iyileştikten birkaç hafta sonra el ya da ayak tırnağı düşebiliyor, tırnak genellikle kendiliğinden yeniden çıkıyor.

Kaynak: CDC, NHS

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.