115 milyon yıllık dinozor kemiğinde kırmızı kan hücresi izi bulundu
Brezilya'da yaşamış Aratasaurus'un bacak kemiğinde kırmızı kan hücresine benzeyen yapılar ve hem molekülü bulundu. Bulgu bilim dünyasında tartışma yarattı.
Avustralya’daki Curtin Üniversitesi’nden araştırmacılar, bugünkü Brezilya’nın kuzeydoğusunda 115 milyon yıl önce yaşamış küçük, etçil bir dinozorun bacak kemiğinde fosilleşmiş kırmızı kan hücreleri bulduklarını açıkladı. Çalışma PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) dergisinde yayımlandı.
Söz konusu dinozor Aratasaurus. Kalıntıları 2008’de bir madende çıkarılmış, o günden beri Brezilya Ulusal Müzesi’nde duruyor. Ekibin başındaki Prof. Kliti Grice, arka bacak kemiklerini incelerken bir zamanlar kan damarlarının geçtiği ince kanalların içinde küçük, yuvarlak yapılar fark etti. Elektron mikroskobu görüntüleri bu yapıların kırmızı kan hücresine benzediğini gösterdi.
Bunu da okuyun: Sodyum iyon pil 1000 şarjdan sonra kapasitesinin yüzde 90’ını korudu
Şüpheyi güçlendiren kimya testleri oldu. Kemikte, kandaki hemoglobinin oksijen taşımasını sağlayan hem molekülü ve onun parçalanma ürünleri tespit edildi. Bağ dokusunun temel proteini kolajenin yapı taşı olan amino asitlerin izine de rastlandı. Grice’a göre hücrelerin içinde ve çevresinde oluşan hausmannit adlı bir manganez bileşiği, fosilleşmeden önce onları sabitlemiş olabilir.
Grice bulguyu “dünyada bir ilk” diye niteledi: Hem kimyası taşıyan fosilleşmiş kırmızı kan hücresi bugüne kadar hiçbir fosilde yerinde bulunmamıştı.
Herkes ikna olmuş değil
Dinozor fosillerinde damar ve yumuşak doku kalıntıları bulmasıyla tanınan Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi’nden Prof. Mary Schweitzer, yapıların kırmızı kan hücresi olduğundan emin değil. Ona göre dinozor kan hücrelerinin iki yüzünde de kubbe gibi bir çekirdek kabarıklığı olmalıydı; bulunan yapılar ise içe göçük. Schweitzer, hem ve kolajen bulgusunu ise daha ikna edici buluyor.
Okurun aklına Jurassic Park gelebilir, ama Grice o kapıyı baştan kapatıyor: Çalışma, protein ya da DNA gibi büyük moleküllerin fosillerde yaşadığı anlamına gelmiyor. Bu tek bir çalışma ve bulgunun başka ekiplerce doğrulanması gerekiyor. Doğrulanırsa dinozorların kanı, metabolizması ve ne kadar hareketli oldukları üzerine yeni bir kapı açılabilir; Grice’a göre dünyadaki müze koleksiyonlarında da benzer bilgiler sorulmayı bekliyor olabilir.
Kaynak: The Guardian
