İran’dan Hürmüz planı: Şartlar kabul edilirse boğaz iki günde açılacak

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Katarlı arabulucularla Hürmüz Boğazı‘nı iki gün içinde yeniden açacak bir plan üzerinde konuşulduğunu söyledi. Plan, Washington’ın Tahran’ın şartlarını kabul etmesine bağlı; o olursa ABD ile barış görüşmeleri de yeniden başlayacak.

Arakçi’nin Al Jazeera’ya anlattığına göre, aralarında kendi danışmanlarından birinin de bulunduğu bir İran heyeti cumartesi günü Doha’ya gitti. Ondan önce Katarlı yetkililer de istişare için Tahran’daydı.

Bunu da okuyun: Trump, G20 Zirvesi’ne Zelenski’yi davet edebileceğini söyledi

İran ne istiyor?

Tahran’ın masaya koyduğu liste uzun. ABD’nin son dönemde getirdiği yaptırımların kaldırılması, haziranda tanınan petrol muafiyetlerinin geri verilmesi, bölgedeki ABD askeri varlığının azaltılması istenen ilk maddeler. Bunlara İran ve Umman’ın boğazda belirlediği yeni gemi rotalarının tanınması ve İsrail’in Lübnan’a saldırıları dahil bütün cephelerde çatışmanın bitmesi ekleniyor.

Arakçi, Katarlı ve Pakistanlı arabulucuların bu şartlar üzerinde görüşmeyi sürdürdüğünü söyledi. Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir bu süreçte Tahran’a birkaç kez gitti. Doha ile İslamabad, haziranda imzalanıp ağustosta çöken mutabakat zaptında da kilit rol oynamıştı.

Washington tarafı ne diyor?

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar’ın yürüttüğü görüşmelerin devam ettiğini doğruladı ama bir takvimden haberi olmadığını söyledi. Rubio’ya göre temaslar aslında hiç kesilmedi ve diplomatik bir çözüm çıkarsa ABD buna açık.

İranlı güvenlik yetkilisi Muhsin Rızai ise ABD’nin şartları kabule hazır olduğunu işaret ettiğini öne sürdü; Washington bunu doğrulamadı. Rızai, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in bu hafta kendisine gönderdiği mektubu okuduğunu, tonun Trump’ın önceki yazışmalarına göre tamamen değiştiğini de söyledi.

İki taraftan da sert mesaj

Donald Trump cumartesi günü görüşmelerin iyi gittiğini ama pek güvenilir olmadığını söyledi. ABD ordusunun İran’da hâlâ halletmesi gereken birkaç hedef olduğunu ekledi ve yine yeraltı nükleer tesisi olduğundan şüphelenilen Kazma Dağı’nın adını verdi. Trump, 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’a saldırabileceklerini daha önce birkaç kez ima etmişti.

Tahran da geri adım atmış görünmüyor. Arakçi, silahlı kuvvetlerin savaşa hiç olmadığı kadar hazır olduğunu söyledi. Dini lider Mücteba Hamaney’in açıklamasına göre yeni bir saldırıya yanıt anında ve coğrafi sınır tanımadan verilecek; komutanlardan hedef listesini güncellemeleri istendi. Rızai ise İran’ın yeni silahlar kullanacağını ve hükümetin şu an nükleer silahı yasaklayan nükleer doktrinini değiştirmeyi değerlendirdiğini söyledi.

Hürmüz Boğazı, savaş boyunca dünyanın en kritik enerji geçiş noktası olarak küresel enerji krizinin merkezinde kaldı. Boğazdaki son gerilim için Katar tankerine yönelik saldırı haberimize bakabilirsiniz.

Kaynak: Al Jazeera