Lancet raporu: İklim değişikliği 2016’dan bu yana 3 milyon kişiyi öldürdü

30’dan fazla ülkeden yaklaşık 150 araştırmacı, iklim değişikliğinin “küresel sağlık acil durumu” olarak ele alınmasını istedi. Çağrı, bağımsız Lancet Countdown grubunun Sağlık ve İklim Değişikliği raporuyla geldi; rapora göre iklim değişikliği 2016’dan bu yana sıcaklığa bağlı yaklaşık 3 milyon ölüme yol açtı.

Raporda hangi rakamlar var?

Araştırmacılar Paris İklim Anlaşması’nın imzalandığı 2015’ten sonraki on yılı, önceki on yılla karşılaştırdı. Yalnız 2023’te 500 binden fazla ölüm sıcakla bağlantılı. 2016–2023 arasındaki sıcak kaynaklı ölümlerin yüzde 68’i iklim değişikliğine bağlandı; bir önceki dönemde bu oran yüzde 55’ti.

Bunu da okuyun: COP31 için Antalya’da yol kapanıyor: Liderler Yolu 11 Kasım’da trafiğe kapalı

Aşırı kuraklık görülen alanlar, Paris öncesi on yıla göre yüzde 700’den hızlı büyüdü. Uydu verileri 2003’ten bu yana karaların yüzde 43’ünün kuraklaştığını, yüzde 37’sinin daha yağışlı hâle geldiğini gösteriyor. Sıcak dalgaları ve kuraklık, 2024’te 1981–2010 ortalamasına göre 128 milyon kişiyi daha gıda güvensizliğine itti.

Faturası ekonomiye de çıkıyor

Rapora göre sıcak hava geçen yıl dünyada yaklaşık 1 trilyon dolarlık gelir kaybına neden oldu. 2025’te aşırı sıcak yüzünden 573 milyar çalışma saati kaybedildi, en çok tarım işçileri etkilendi. Afrika ve Güneydoğu Asya’daki kırılgan ekonomilerde kayıp milli gelirin yüzde 5’ine kadar çıkarken gelişmiş ülkelerde yüzde 0,5’te kaldı.

Sidney Üniversitesi’nden Ollie Jay ölümlerin işin yalnızca görünen kısmı olduğunu söylüyor; sıcak çarpması, uykusuzluk ve kronik hastalıkların ağırlaşması bunun altında kalıyor.

Araştırmacılar ne istiyor?

Uzmanlar, Dünya Sağlık Örgütü bünyesinde ülkelerin bilgi paylaşıp müdahaleleri birlikte planlayacağı ve fon dağıtacağı yeni bir mekanizma öneriyor. Fikir, Covid-19 ve mpox salgınlarında kullanılan uluslararası acil durum sistemine benziyor; farkı, iklim krizinin kısa süreli değil uzun soluklu bir tehdit olması.

Raporu finanse eden Wellcome Trust’ın iklim ve sağlık direktörü Alan Dangour’un sözleri net: “Bu böyle devam edemez.” Dangour’a göre başarı santigrat dereceyle değil, kurtarılan hayatlarla ölçülmeli. Lancet Countdown İcra Direktörü Marina Romanello da iklim verisine dayalı erken uyarı sistemlerinin aşırı hava olaylarının zararını şimdiden azalttığını belirtiyor.

Rapor, Antalya’da yapılacak COP31 iklim zirvesi öncesinde açıklandı.

Kaynak: DW Türkçe