Göçmen kuşlar da jetlag oluyor: İç saat kayınca rotadan sapıyorlar
Oxford araştırması, göçmen kuşların da jetlag yaşadığını gösterdi. Biyolojik saati kayan genç yelkovanlar rotadan yüzlerce kilometre sapabiliyor.
Uzun uçuştan sonra saatini şaşıran tek canlı insan değil. Oxford Üniversitesi’nin araştırmasına göre göçmen deniz kuşlarının biyolojik saati de yerel saatin gerisinde kalabiliyor ve bu kayma kuşları rotalarından uzaklaştırıyor.
Araştırmacılar, İngiltere’nin batı kıyılarında yuva yapan Manx yelkovan kuşlarının 20 yıllık GPS kayıtlarını taradı. Bu kuşlar Atlantik’te beslendikten sonra hızla doğuya, kolonilerine dönüyor. Bu dönüş sırasında iç saatlerinin yerel saatten yaklaşık bir saat geri kalabildiği görüldü.
Bunu da okuyun: 100 bin simülasyon yapıldı: Kuyruklu yıldızlar Dünya’ya yaşamı getirmiş olabilir mi?
Bir saatlik kayma neden yön şaşırtıyor?
Yelkovanlar yönünü Güneş’in gökyüzündeki konumuna bakarak buluyor. Güneş gün boyunca yer değiştirdiği için bu yöntem ancak kuşun “şu an saat kaç” bilgisi doğruysa işe yarıyor. Normalde gün doğumu ve batımı bu iç saati ayarlıyor. Kuş kısa sürede çok sayıda boylam geçince ayar geride kalıyor ve hesap şaşıyor.
Çalışmayı yöneten Oxford’dan davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, iç saatteki bu gecikmenin kuşların yönünü kaybetmesine yol açabildiğini söylüyor.
Hangi kuşlar daha çok etkileniyor?
Yetişkinler yolda rotayı düzeltmeyi biliyor. Yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta sapma, düzeltmelerden sonra yalnızca 5 kilometre kadar fazladan uçuşa denk geliyor. İlk kez göç eden genç kuşlarda ise durum farklı: rotayı yeniden kuracak deneyimleri olmadığı için yüzlerce kilometre uzağa düşebiliyorlar.
Çalışmada yer almayan Bangor Üniversitesi’nden Prof. Richard Holland, bulguların vahşi hayvanların yön bulmada Güneş’e ne kadar bağlı olduğunu gösterdiğini belirtti.
