Evrenin sonu ne zaman gelecek? Cornell modeli Büyük Çöküş için süre verdi
Evrenin sonu ne zaman gelecek? Cornell fizikçilerinin modeline göre genişleme 11 milyar yıl sonra tersine dönebilir, Büyük Çöküş 8 milyar yıl sonra gelir.
Cornell Üniversitesi’nden fizikçi Henry Tye ve ekibinin geliştirdiği teorik modele göre evren sonsuza kadar genişlemeyebilir. Hesaba göre genişleme yaklaşık 11 milyar yıl sonra sıkışmaya döner, bundan yaklaşık 8 milyar yıl sonra da her şey Büyük Çöküş (Big Crunch) ile biter. Rakamlar kesin bir tarih değil; varlığı henüz kanıtlanmamış parçacıklara dayanan bir modelin öngörüsü.
Evren neden şimdiye kadar hızlanarak genişliyordu?
Bugünkü bilgimize göre evren yaklaşık 13,8 milyar yıl önce oluştu ve o günden beri genişliyor. 1990’ların sonunda astronomlar, kütle çekiminin bu genişlemeyi frenlemesini beklerken tersini buldu: genişleme hızlanıyordu. Bunu açıklamak için ortaya atılan karanlık enerjinin evrenin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturduğu tahmin ediliyor, ama ne olduğu hâlâ bilinmiyor. Standart modeller etkisini sabit bir değerle, kozmolojik sabitle hesaplıyor.
Bunu da okuyun: Bridgit Mendler’in uzay şirketi Northwood’a 375 milyon dolar yatırım
Yeni gözlemler neyi değiştirdi?
Karanlık Enerji Araştırması (DES) ve DESI cihazı milyonlarca galaksinin üç boyutlu haritasını çıkardı. Bu veriler, karanlık enerjinin her dönemde aynı biçimde etki etmemiş olabileceğine işaret ediyor. Tye’ın ekibi buradan yola çıkarak modele “aksiyon” denen varsayımsal parçacıkları ekledi. Modelde kozmolojik sabit eksi değer taşıyor ve genişlemeyi yavaşlatmaya çalışıyor. Aksiyonların etkisi evrenin ilk dönemlerinde güçlüydü, evren büyüdükçe zayıflıyor. Bir noktada sabitin çekici etkisi ağır basıyor ve evren içine çökmeye başlıyor.
Çöküşten sonra yeni bir Büyük Patlama olur mu?
Bilim insanları bu ihtimali de tartışıyor. Büyük Sıçrama denen hipoteze göre evren genişleme ve sıkışma dönemlerinden art arda geçiyor, her çöküşün ardından yeni bir Büyük Patlama geliyor. Bunu sınamak ise şimdilik mümkün değil: aşırı sıkışma anında genel görelilik ile kuantum mekaniğinin birlikte çalışması gerekiyor ve ikisini birleştiren tam bir kuram henüz yok. Modelin doğru olup olmadığını önümüzdeki yılların gözlemleri gösterecek.
Kaynak: ShiftDelete.Net
