Alzheimer riski kan testiyle yıllar önce görülebilir mi? Yeni çalışma
JAMA'da yayımlanan 2.684 kişilik çalışmada, kandaki p-tau217 düzeyi çok yüksek olanlarda 5 yılda bilişsel gerileme riski yüzde 38 bulundu.
Basit bir kan testinin, hafıza şikâyeti başlamadan yıllar önce Alzheimer’a bağlı bilişsel gerileme riskini gösterebileceği bulundu. ABD’deki Mass General Brigham Nörobilim Enstitüsü’nün yürüttüğü ve JAMA dergisinde yayımlanan çalışmada, kanda p-tau217 adlı belirtecin düzeyi çok yüksek çıkan yaşlılarda beş yıl içinde bilişsel bozukluk gelişme ihtimali yüzde 38 olarak hesaplandı.
Araştırma nasıl yapıldı?
Araştırmacılar Kuzey Amerika, Japonya ve Avustralya’daki altı ayrı çalışmanın verisini bir araya getirdi. Çalışmaya giren 2.684 yaşlı yetişkinin hiçbirinde başlangıçta bilişsel sorun yoktu. Katılımcılardan kan alındı, beyinleri PET ile tarandı, ardından her yıl hafıza ve düşünme testlerinden geçirildi. En eski katılımcılar 2004’te çalışmaya girmişti, son kontroller 2025’te yapıldı. Bu sürede yaklaşık 478 kişide bilişsel bozukluk gelişti.
Bunu da okuyun: Parkinson’da ‘hap şeklinde dağ havası’ denendi: Farelerde hareket düzeldi
Ne bulundu?
Kandaki p-tau217 yükseldikçe ileride bilişsel sorun yaşama ihtimali de arttı. Çok yüksek düzeydekilerde risk beş yılda yüzde 38, on yılda yüzde 78 olarak tahmin edildi. Araştırmacılar on yıllık rakamın çok daha az veriye dayandığını, bu yüzden daha belirsiz olduğunu vurguluyor. Belirteç, beyindeki amiloid birikimi ve APOE4 gibi bilinen genetik risk hesaba katıldıktan sonra da riskle ilişkili çıktı.
Sağlıklı kişiler bu testi yaptırmalı mı?
Araştırmacılara göre şimdilik hayır. Çalışmanın kıdemli yazarı nörolog Reisa Sperling, yüksek risk taşıdığını öğrenen kişiler için hastalığın seyrini değiştiren bir tedavi henüz olmadığını, bu nedenle belirtisi olmayanlara bu testleri önermediklerini söyledi. Sperling’e göre test sonucu ne olursa olsun tavsiye aynı: düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve iyi uyku.
Bu tek bir çalışma ve katılımcıların genel nüfusu tam yansıtmayabileceği belirtiliyor. Sonuçlar, Alzheimer Derneği Uluslararası Konferansı’nda da sunuldu.
Kaynak: ScienceDaily, Mass General Brigham / JAMA
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.
