X-energy’ye ABD’den izin: İlk küçük modüler nükleer reaktörler Teksas’ta

Amazon destekli nükleer girişimi X-energy, ilk dört ticari reaktörünü kurmak için ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu’ndan (NRC) inşaat izni aldı. Xe-100 adlı küçük modüler reaktörler, Teksas’taki bir Dow kimya tesisinin içine yapılacak.

Her reaktör 80 megavat elektrik ve 200 megavat ısı üretecek şekilde tasarlandı. Şirkete göre bu, ABD’de bir sanayi tesisine kurulacak gelişmiş nükleer reaktöre verilen ilk onay. Yine de acele etmeyin: X-energy, Dow’daki reaktörlerin ancak 2030’ların başında çalışmaya başlayacağını söylüyor.

Bunu da okuyun: New York yapay zekâ yasası başlıyor: OpenAI ve Anthropic kayıt olacak

Küçük modüler reaktör neden bu kadar konuşuluyor?

ABD nükleer sektörü umudunu bu küçük tasarımlara bağlamış durumda. Savunucular, reaktör küçüldükçe inşaatın hızlanacağını ve maliyetin düşeceğini öne sürüyor; ancak bu henüz sahada kanıtlanmadı. ABD’de şu an çalışan tek bir küçük modüler reaktör bile yok. Türkiye’de de benzer bir yerli tasarım gündemde: 100 megavatlık JH-100 COP31’de tanıtılıyor.

Xe-100, uranyum içeren yakıt kürelerinin üzerinden helyum gazı geçirerek çalışıyor. Şirket bu tasarımın mevcut pek çok reaktörden daha güvenli olduğunu savunuyor. Endişeli Bilim İnsanları Birliği ise hem bu iddiaya hem de iznin hızına itiraz etti. Kurumun nükleer güvenlik direktörü Edwin Lyman, NRC’nin kritik güvenlik sorularını sonraya ertelediğini, bunların inşaata yeşil ışık yakılmadan çözülmesi gerektiğini söyledi.

Yapay zekâ veri merkezlerinin elektrik açlığı

Sektörün yeniden ilgi görmesinin arkasında elektriğe aç veri merkezleri var. Amazon’un iklim fonu X-energy’nin 500 milyon dolarlık yatırım turuna öncülük etti; şirket ayrıca girişimden 5 gigavatlık kapasite satın almayı taahhüt etti. X-energy nisandaki halka arzda 1 milyar dolar toplamıştı, fakat hisseler o günden beri halka arz fiyatının yarısının altına indi. İzin haberi hisseye küçük bir soluk aldırdı, o kadar.