Hava kirliliği DSÖ sınırına inse yılda 9,4 milyon ölüm önlenebilir

Havadaki ince toz (PM2.5) Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği düzeye çekilse bir yılda tahminen 9,4 milyon ölüm önlenebilir. Bu hesap, İngiltere’deki Cambridge Üniversitesi araştırmacılarının 10 Kasım’da yayımlanan raporundan. Rapor, dünya liderleri Antalya’daki COP31’de iklim krizinin sağlığa etkisini konuşurken açıklandı.

Araştırmacılar 136 ülkenin verisine baktı. Bu ülkelerde yıllık ortalama PM2.5 değeri metreküpte 30,44 mikrogram çıktı. DSÖ 2021’de bu sınırı 10’dan 5 mikrograma çekmişti, yani ortalama önerilen düzeyin altı katını aşıyor. Egzozdan ve yakıttan gelen azot dioksit (NO2) de DSÖ’nün 10 mikrogramlık sınırına inse ayrıca 1,1 milyon ölümün önlenebileceği ya da erteleneceği hesaplandı.

Bunu da okuyun: Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2026-2030 genelgesi Resmi Gazete’de yayımlandı

Hangi hastalıklar azalır?

Hesaba göre ince toz önerilen düzeye indiğinde her yıl 7,3 milyon daha az koroner kalp hastalığı, 2,8 milyon daha az KOAH, 2,3 milyon daha az inme ve 1,1 milyon daha az demans vakası görülebilir. Önlenebilecek ölümlerin büyük kısmı kalp krizi ve inmeden geliyor.

İşin bir de para tarafı var. Araştırmacılar, DSÖ sınırlarına uyulmasının 136 ülkenin toplam gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yüzde 10,7’sine denk düşen bir refah kazancı yaratabileceğini hesapladı. Yalnız doğrudan tedavi masrafında bile kalp hastalığı için 11,8 milyar, demans için 8,6 milyar, inme için 5,9 milyar uluslararası dolarlık tasarruf öngörülüyor.

Çalışmanın ortak yazarı Haneen Khreis, hedefe ulaşmanın kolay olmayacağını ama şehirleri hızla büyüyen düşük ve orta gelirli ülkelerin önünde bir fırsat bulunduğunu söyledi. Yazarlara göre en büyük kazanç, kentleşme ve araç sayısıyla havası kötüleşen bu ülkelerde olacak. Rakamlar ölçüm değil, model tahmini.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; sağlık sorunlarınız için doktora danışın.